Đề thi chọn học sinh giỏi lớp 9 THCS môn Sinh học - Năm học 2024-2025 (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề thi chọn học sinh giỏi lớp 9 THCS môn Sinh học - Năm học 2024-2025 (Có đáp án)

1. SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS PHÒNG KT&QLCLGD NĂM HỌC 2024-2025 Bài thi: KHTN ĐỀ THI MINH HỌA Môn thi thành phần: SINH HỌC Đề thi có 03 trang Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian phát đề) Họ và tên thí sinh: Số báo danh: Câu 1 (2,0 điểm). a. Trình bày các đặc điểm về cấu tạo của tế bào khí khổng phù hợp với chức năng điều chỉnh tốc độ thoát hơi nước ở thực vật. Sự đóng mở khí khổng vào giữa trưa nắng gắt như thế nào? Giải thích. b. Đa số các loài thực vật khí khổng mở vào ban ngày đóng vào ban đêm. Tuy nhiên, một số loài thực vật sống trong điều kiện thiếu nước (cây xương rồng, cây mọng nước ở sa mạc...) khí khổng lại đóng vào ban ngày mở về đêm. Điều này có ý nghĩa gì với chúng. Hãy giải thích cơ chế đóng mở khí khổng của các loài này? c. Một loại bào quan trong tế bào thực vật có chức năng làm cho tế bào có thể gia tăng kích thước nhanh chóng nhưng lại tiêu tốn rất ít năng lượng. Hãy cho biết tên bào quan này và giải thích các chức năng của nó. Câu 2 (2,0 điểm). a. Sự khác biệt giữa máu từ tâm thất phải đến phổi với máu từ phổi về tâm nhĩ trái ở người trưởng thành? b. Dựa vào chức năng, hệ thần kinh được phân chia thành mấy loại? Nêu chức năng của từng loại? c. Một người bị bệnh tim do một bất thường trong cấu trúc của tim được minh họa ở Hình 8.1. Bình thường Bị bệnh So sánh với người khỏe mạnh (bình thường), thì người bị bệnh có các chỉ số (1-3) dưới đây thay đổi như thế nào? Giải thích. (1) Tần số phát nhịp của tế bào phát nhịp nút xoang nhĩ; (2) Phân áp CO2 ở trong máu động mạch phổi; (3) Phần trăm (%) bão hòa của hêmôglôbin với O2 ở trong máu động Hình 8.1 mạch phổi. Câu 3 (2,0 điểm). a. Vì sao nói dây thần kinh tủy là dây pha? Trình bày cấu tạo và chức năng của một nơ ron thần kinh? b. Trong một giờ thực hành bạn Lan đã cắt rễ sau chân bên trái của ếch, sau đó dùng dung dịch axit HCl 3% kích thích lần lượt vào hai chi sau của ếch. Bằng kiến thức lí thuyết đã học em hãy phỏng đoán kết quả thí nghiệm của bạn Lan? c. Hai phân hệ giao cảm và phân hệ đối giao cảm của người cùng có chức năng điều khiển hoạt động co bóp của tim. Phân hệ nào sẽ có xung thần kinh đến tim nhanh hơn, chậm hơn? Vì sao? (Biết dây thần kinh có bao miêlin sẽ truyền xung thần kinh nhanh hơn dây thần kinh không có bao miêlin). Câu 4 (2,0 điểm). a. Nhóm tuổi của quần thể có thể thay đổi không và giải thích? Nêu sự khác nhau giữa tháp dân số trẻ và tháp dân số già? b. Vào mùa xuân người ta thả một đôi sóc trưởng thành (1 đực, 1 cái) vào đồng cỏ mới có nhiều sinh vật khác cùng sống, cho biết tuổi đẻ của sóc là 1 năm. Giả sử mỗi năm con cái đẻ được 4 con (2 đực, 2 cái).
2. Theo lý thuyết số lượng cá thể sóc sau 5 năm là bao nhiêu? Trong thực tế số lượng sóc có thể tăng được như vậy không và giải thích? c. Cho sơ đồ lưới thức ăn sau: Cho các nhận định sau về lưới thức ăn trên. Nhận định nào đúng, nhận định nào sai? Giải thích. I. Trong các loài trên, chỉ có chuột tham gia vào nhiều chuỗi thức ăn nhất. II. Chuỗi thức ăn dài nhất có 5 mắt xích. III. Tổng sinh khối của lá cây lớn hơn tổng sinh khối của các loài còn lại. IV. Nếu đại bàng bị tuyệt diệt thì kéo theo làm giảm số lượng cầy. Câu 5 (2,0 điểm). a. Tại sao ADN ở tế bào nhân thực cần trung gian là các ARN để truyền đạt thông tin di truyền? b. Chứng minh tính thống nhất nhưng đa dạng của các loài sinh vật dựa trên cơ sở cấu tạo của ADN. c. Một gen có tổng số 2128 liên kết hiđrô. Trên mạch 1 của gen có: số nuclêôtit loại A bằng số nuclêôtit loại T; số nuclêôtit loại G gấp 2 lần số nuclêôtit loại A; số nuclêôtit loại X gấp 3 lần số nuclêôtit loại T. Xác định số nuclêôtit loại A của gen. Câu 6 (2,0 điểm). a. Một tế bào sinh tinh ở động vật có kiểu gen BbDd, qua giảm phân thực tế cho ra những loại giao tử nào? Biết quá trình giảm phân diễn ra bình thường. b. Có 3 tế sinh tinh thuộc cùng một loài động vật, 1 tế bào có kiểu gen Bbdd, 2 tế bào có kiểu gen BbDd. Hãy cho biết 3 tế bào sinh tinh trên có thể cho ra tối đa bao nhiêu loại tinh trùng, tối thiểu bao nhiêu loại tinh trùng, đó là những loại nào? Biết quá trình giảm phân diễn ra bình thường. Câu 7 (2,0 điểm). a. Sơ đồ dưới đây là quá trình phân bào của 1 tế bào (2n) thuộc cùng 1 mô của 1 loài sinh vật với đầy đủ các giai đoạn khác nhau. - Tế bào này là tế bào động vật hay thực vật? Giải thích. - Tế bào đang thực hiện phân bào nguyên phân hay giảm phân? Giải thích. - Xác định bộ NST 2n của loài và thứ tự đúng các giai đoạn phân bào nói trên? b. Ở một loài động vật, xét phép lai ♂AABBDD x ♀aaBbdd. Trong quá trình giảm phân của cơ thể cái, ở một số tế bào, cặp nhiễm sắc thể mang cặp gen Bb không phân li trong giảm phân I, giảm phân II diễn ra bình thường, cơ thể đực giảm phân bình thường. Theo lí thuyết, đời con có tối đa bao nhiêu loại kiểu gen về các gen trên? Câu 8 (2,0 điểm). a. Khi cho các cây đậu Hà Lan F1 tự thụ phấn, Menđen thu được ở F 2 có tỉ lệ phân tính: 9 hạt vàng, trơn : 3 hạt vàng, nhăn : 3 hạt xanh, trơn : 1 hạt xanh, nhăn. Nếu chọn ngẫu nhiên các cây mọc từ hạt vàng, trơn ở F2 cho tự thụ phấn thì theo lí thuyết, tỉ lệ kiểu gen dị hợp về hai cặp gen và kiểu hình hạt xanh, nhăn ở thế hệ sau là bao nhiêu? b. Ở một loài thực vật, cho cây thân cao - hạt tròn - chín sớm tự thụ phấn F1 thu được 4 loại kiểu hình với tỉ lệ: 900 cây thân cao - hạt tròn - chín sớm: 301 cây thân cao - hạt dài - chín muộn: 299 cây thân
3. thấp - hạt tròn - chín sớm: 101 cây thân thấp - hạt dài - chín muộn. Biết một gen quy định một tính trạng, hãy xác định quy luật di truyền chi phối phép lai và kiểu gen của P. Câu 9 (2,0 điểm). a. Nếu quần thể cây giao phấn và quần thể cây tự thụ phấn đều có gen đột biến lặn xuất hiện ở giao tử với tỉ lệ như nhau thì thể đột biến thường được phát hiện sớm hơn ở quần thể nào? Giải thích. b. Ở một loài động vật, alen B quy định lông đen trội hoàn toàn so với alen a quy định lông trắng. Gen này nằm trên nhiễm sắc thể thường. Một quần thể của loài này ở thế hệ xuất phát (P) có cấu trúc di truyền 0,3Bb : 0,6BB : 0,1bb. Giả sử ở quần thể này, những cá thể có cùng màu lông chỉ giao phối ngẫu nhiên với nhau mà không giao phối với các cá thể có màu lông khác và quần thể không chịu tác động của các nhân tố khác. Theo lí thuyết, tỉ lệ cá thể lông trắng ở F1 là bao nhiêu? Câu 10 (2,0 điểm). a. Thế nào là một dòng tế bào xôma? Ý nghĩa của việc tạo dòng tế bào xôma có biến dị là gì? b. Ở người, gen quy định dạng tóc nằm trên nhiễm sắc thể thường có 2 alen, alen G quy định tóc quăn trội hoàn toàn so với alen g quy định tóc thẳng; Bệnh mù màu đỏ - xanh lục do alen lặn h nằm trên vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính X quy định, alen trội H quy định mắt nhìn màu bình thường. Cho sơ đồ Biết rằng không phát sinh các đột biến mới ở tất cả các cá thể trong phả hệ. Cặp vợ chồng III 10 - III11 trong phả hệ này sinh con, xác suất đứa con đầu lòng không mang alen lặn về hai gen trên là bao nhiêu -----------------HẾT----------------- Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm. Họ và tên thí sinh:....................................................................................Số báo danh:....................