Đề thi thử vào lớp 10 THPT Chuyên Vĩnh Phúc lần 1 môn Sinh học - Năm học 2023-2024 (Có đáp án)
Bạn đang xem tài liệu "Đề thi thử vào lớp 10 THPT Chuyên Vĩnh Phúc lần 1 môn Sinh học - Năm học 2023-2024 (Có đáp án)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.
File đính kèm:
de_thi_thu_vao_lop_10_thpt_cvp_lan_1_mon_sinh_hoc_nam_hoc_20.docx
Nội dung tài liệu: Đề thi thử vào lớp 10 THPT Chuyên Vĩnh Phúc lần 1 môn Sinh học - Năm học 2023-2024 (Có đáp án)
- PHÒNG GD & ĐT ĐỀ THI THỬ VÀO LỚP 10 THPT CVP LẦN 1 NĂM HỌC 2023-2024 ĐỀ THI MÔN: SINH HỌC Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao đề. ( Đề thi gồm 02 trang ) Câu 1 (1,0 điểm) a) Những đặc điểm cấu tạo nào của ruột non giúp nó đảm nhiệm tốt vai trò hấp thụ các chất dinh dưỡng? b) Loại thức ăn lipit, prôtêin được biến đổi hóa học trong dạ dày như thế nào? Câu 2 (1,0 điểm) Dựa trên đồ thị về sự biến động vận tốc máu và tổng tiết diện trong hệ mạch, các nhận định dưới đây đúng hay sai. Giải thích? I. Đồ thị (a) biểu diễn tổng tiết diện của các đoạn mạch, (b) biểu diễn vận tốc máu của các đoạn mạch. II. Vận tốc máu nhỏ nhất ở động mạch và lớn nhất ở mao mạch. III. Tổng tiết diện lớn nhất ở động mạch và nhỏ nhất ở mao mạch. IV. Vận tốc máu và tổng tiết diện các đoạn mạch tỉ lệ nghịch với nhau. Câu 3 (1,0 điểm) a. Hai gen A và B có chiều dài như nhau. Khi cho 2 gen này vào môi trường ống nghiệm để chúng tổng hợp nên gen con thì thấy gen A tổng hợp với thời gian dài hơn gen B. Cho rằng sự sai khác về thời gian tổng hợp này là do đặc điểm cấu tạo của gen. Đặc điểm đó là gì? Giải thích. b. Nếu có 8 phân tử ADN nhân đôi liên tiếp một số lần như nhau, trong các ADN con, số mạch đơn của các ADN mẹ ban đầu chiếm 12,5%. Các ADN ban đầu đã nhân đôi bao nhiêu lần? Câu 4 (1,0 điểm) a. Một loài thực vật lưỡng bội, xét 3 cặp gen A, a; B, b và D, d nằm trên 3 cặp NST tương đồng khác nhau. Quá trình giảm phân xảy ra bình thường thì có tối đa bao nhiêu kiểu gen tạo ra được loại giao tử chứa 3 alen lặn? b. Một cơ thể bình thường có mang các alen (A,a; B,b; D,d) hãy viết các kiểu gen có thể có của cơ thể trên. Biết các gen nằm trên nhiễm sắc thể thường. Câu 5 (1,0 điểm) a. Thế nào là thể đa bội? Tại sao các thể đột biến đa bội lẻ thường không có khả năng sinh sản hữu tính? b. Mức phản ứng là gì? Tại sao lại chọn trẻ đồng sinh cùng trứng khi nghiên cứu mức phản ứng của một kiểu gen ở người? Câu 6 (1,0 điểm) a. Tự thụ phấn bắt buộc và giao phối cận huyết gây ra hiện tượng thoái hoá giống nhưng tại sao những phương pháp này vẫn được sử dụng trong chọn giống? b. Tại sao ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ở thế hệ F1 sau đó giảm dần qua các thế hệ? Câu 7 (1,0 điểm) Ở cừu, gen A nằm trên NST thường có 2 alen trội lặn hoàn toàn. Trong đó, gen A quy định tính trạng có sừng, gen a quy đinh tính trạng không sừng; kiểu gen Aa biểu hiện ở con đực là có sừng còn ở con cái là không có sừng. Trong 1 phép lai P: ♀cừu có sừng x ♂ cừu không sừng thu được F1. Cho các con cái F1 giao phối ngẫu nhiên với cừu đực không sừng được F2. Trong số cừu không sừng ở F2, xác suất để bắt được con cừu cái không sừng thuần chủng là bao nhiêu? 1
- Câu 8 (1,0 điểm) a. Quần xã sinh vật là gì? Hãy nêu các mối quan hệ giữa sinh vật với sinh vật trong tự nhiên. b. Cho tập hợp các cá thể sinh vật sau, tập hợp nào không phải là quần thể? Giải thích. 1- Các cây cỏ sống ven đê sông Hồng. 2- Các con ốc sống trong một ao. 3- Các con chim chào mào sống ở vườn quốc gia Tam Đảo. 4- Các con cá chép sống ở hồ Xạ Hương. Câu 9 (1,0 điểm) Ở một loài động vật mà con đực là giới đồng giao tử, màu mắt do một gen có 3 alen trội lặn hoàn toàn nằm trên vùng không tương đồng của NST giới tính X quy định. Ở thế hệ P, khi lấy con đực mắt đỏ giao phối với con cái mắt trắng, thu được F 1 có tỉ lệ 1 con cái mắt đỏ: 1 con cái mắt nâu: 1 con đực mắt đỏ: 1 con đực mắt nâu. Theo lý thuyết, xác định: 1. Số kiểu gen tối đa của những cá thể mắt đỏ? 2. Cho F1 giao phối ngẫu nhiên với nhau, trong những con mắt nâu của F 2, tỉ lệ đực : cái là bao nhiêu? Câu 10 (1,0 điểm) Cho sơ đồ phả hệ sau: Biết rằng, ở người bệnh X do một trong hai gen lặn a hoặc b quy định; kiểu gen đồng hợp lặn về cả hai gen gây sẩy thai. Theo lí thuyết, hãy xác định: 1. Xác suất sinh con bình thường của cặp vợ, chồng 9, 10 là bao nhiêu? 2. Có thể xác định được chính xác kiểu gen của tối đa bao nhiêu người trong phả hệ. ———— Hết———— Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm. Họ và tên thí sinh: ; Số báo danh: 2
- HƯỚNG DẪN CHẤM KS LỚP 10 THPT CHUYÊN HDC gồm 03 trang NĂM HỌC 2022 - 2023 MÔN THI: SINH HỌC Nội dung Câu Điểm a. - Lớp niêm mạc ruột non có những nếp gấp với các lông ruột và lông cực nhỏ làm 0,5 cho diện tích bề mặt bên trong ruột non tăng gấp 600 lần so với diện tích mặt ngoài - Ruột non rất dài ( từ 2,8-3m ở người trưởng thành), dài nhất so với các đoạn khác của ống 0,25 tiêu hóa . 1 - Hệ mao mạch máu và mạch bạch huyết dày đặc, phân bố tới từng lông ruột ... 0,25 b. - Thức ăn lipit không được tiêu hóa trong dạ dày, vì dịch vị không có các enzim tiêu 0,5 hóa lipit . - Thức ăn prôtêin chuỗi dài được enzim pepsin trong dịch vị phân cắt thành prôtêin 0,5 chuỗi ngắn gồm 3-10 axit amin . I. Sai: Vì: Đồ thị (b) biểu diễn tổng tiết diện của các đoạn mạch, (a) biểu diễn vận tốc 0,5 máu của các đoạn mạch. 2 II. Sai: Vì: Vận tốc máu nhỏ nhất ở mao mạch và lớn nhất ở động mạch. 0,5 III. Sai: Vì: Tổng tiết diện lớn nhất ở mao mạch 0,5 IV. Đúng. 0,5 a. - Đặc điểm đó là thành phần các nucleotit của gen 0,5 - Giải thích: thành phần nucleotit càng nhiều nu loại G-X thì cần nhiều thời gian để phá vỡ liên kết hidro nên thời gian nhân đôi lâu hơn 0,5 b. Số mạch ADN của ADN mẹ: 8 x 2 = 16............................................................. 3 Số mạch ADN của các ADN con là: 16 : 12,5% = 128..................................................... - Gọi số lần nhân đôi của 8 phân tử ADN là k (k nguyên dương) 0,5 Ta có phương trình: 8 × 2k x 2 = 128............................................................................ 2k = 8 k = 3 0,5 a. - Cặp A, a có 2 KG tạo ra được G chứa alen lặn a là Aa; aa 0,5 - Cặp B, b có 2 KG tạo ra được G chứa alen lặn b là Bb; bb - Cặp D, d có 2 KG tạo ra được G chứa alen lặn d là Dd; dd =>Tối đa có số kiểu gen tạo ra được loại giao tử chứa 3 alen lặn là: 2 x 2 x 2 = 8 0,5 b. Một cơ thể bình thường có mang các alen (A,a,B,b,D,d) 4 + Phân li độc lập : AaBbDd + Di truyền liên kết : 0,5 Hai cặp gen liên kết AB Ab AD Ad BD Bd ; ; ; ; ; ; 0,5 abDd aBDd adBb aDBb Aabd AabD Ba cặp gen liên kết ABD ABd AbD Abd ; ; ; abd abD aBd aBD a. Khái niệm thể đa bội: Thể đa bội là cơ thể mà trong các tế bào sinh dưỡng có NST là 0,5 bội số của n (nhiều hơn 2n) - Các thể đột biến đa bội lẻ thường không có khả năng sinh sản hữu tính vì bộ NST bị mất cân bằng (số NST của các cặp NST là số lẻ) gây trở ngại cho sự tiếp hợp NST 0,5 5 Giảm phân bị rối loạn Giao tử sinh ra bị chết Mất khả năng sinh sản hữu tính.. .. b. - Mức phản ứng là giới hạn của thường biến của một kiểu gen (hoặc chỉ một gen hay 0,5 nhóm gen) trước môi trường khác nhau - Khi nghiên cứu mức phản ứng của một kiểu gen ở người thường chọn trẻ đồng sinh 0,5 cùng trứng vì những đứa trẻ này có cùng một kiểu gen a. - Tự thụ phấn bắt buộc và giao phối cận huyết gây ra hiện tượng thoái hóa: 0,5 6 Vì qua các thế hệ sau tỉ lệ thể dị hợp giảm dần, thể đồng hợp tăng dần, các gen lặn có hại đi vào thể đồng hợp, biểu hiện thành kiểu hình gây hại 3
- => gây ra thoái hoá giống . 0,5 - Tự thụ phấn bắt buộc và giao phối cận huyết vẫn được sử dụng trong chọn giống: Vì trong chọn giống, người ta dùng phương pháp tự thụ phấn bắt buộc và giao phối cận huyết để củng cố và duy trì một số tính trạng mong muốn, tạo dòng thuần (có cặp gen đồng hợp), để đánh giá kiểu gen ở từng dòng, phát hiện gen xấu để từ đó loại ra khỏi quần thể b. - Ưu thế lai biểu hiện cao nhất ở F 1 vì F1 tập trung các gen trội có lợi ở kiểu gen dị 0,5 hợp.................................. - Ưu thế lai giảm dần qua các thế hệ vì sau nhiều thế hệ tỉ lệ kiểu gen dị hợp giảm dần, 0,5 tỉ lệ kiểu gen đồng hợp tăng dần qua các thế hệ, các gen lặn có hại được biểu hiện -> thoái hóa giống => Giảm ưu thế lai. Ta có: A: có sừng; a: không sừng; KG: Aa con đực có sừng; Aa: cái là không có sừng. 0,5 P: ♀ có sừng x ♂ không sừng => P: ♀AA x ♂aa => F1: 100% Aa + ♀ Aa ( F1) x ♂ aa => F2: ½ A a : ½ aa 0,5 7 (♂: 1/2Aa ( có sừng ): 1/2aa ( không sừng); ♀ 100% không sừng ) => Cừu không sừng F2 chiếm TL: 3/4; cừu cái không sừng thuần chủng là 1/4. Trong số cừu không sừng ở F2, xác suất bắt được con cừu cái không sừng thuần chủng 1,0 là: 1/4 : 3/4 =1/3 a. - Quần xã sinh vật là tập hợp nhiều quần thể sinh vật thuộc các loài khác nhau, cùng 0,5 sống trong một khoảng không gian nhất định, tại một thời điểm xác định và chúng có mối quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau như một thể thống nhất. - Trong tự nhiên giữa sinh vật với sinh vật có các mối quan hệ sau: 0,25 + Quan hệ cùng loài, gồm có: quan hệ hỗ trợ, quan hệ cạnh tranh. 0,25 8 + Quan hệ khác loài , gồm có: quan hệ hỗ trợ (cộng sinh, hội sinh, ); quan hệ đối địch (Cạnh tranh, kí sinh, nửa kí sinh, sinh vật ăn sinh vật khác, ) b. Các ví dụ không phải là quần thể sinh vật gồm: 0,25 1- Các cây cỏ sống ven đê sông Hồng. 0,25 2- Các con ốc sống trong một ao. 0,5 Giải thích: Cá thể không cùng loài - P: Đực đỏ x cái trắng 1 con cái mắt đỏ: 1 con cái mắt nâu: 1 con đực mắt đỏ: 1 con 0,25 đực mắt nâu. Nâu xuất hiện, chứng tỏ đỏ > nâu, và không có trắng, chứng tỏ nâu > trắng. => Đỏ > nâu > trắng, giả sử A1 đỏ > A2 nâu > A3 trắng. 0,25 A A A A A A A A A - P: ♂X 1X 2 x ♀X 3Y F1 có: 1/4X 1X 3: 1/4X 2X 3: 1/4X 1Y: 1/4X 2Y. 0,25 A 1. Những con cái mắt đỏ có 1 kiểu gen X 1Y và những con đực mắt đỏ có 3 kiểu gen A A A A A A là X 1X 1; X 1X 2; X 1X 3. 0,25 => Số KG tối đa của những cá thể mắt đỏ là: 1 + 3 = 4 2. F1 x F1: 9 A A - Những con cái cho giao tử gồm 1/2Y: 1/4X 1: 1/4X 2 0,5 A A A - Những con đực cho giao tử gồm 1/2X 3: 1/4X 1: 1/4X 2. A A 1/2Y 1/4X 1 1/4X 2 A 1/2X 3 1/8 XX nâu A 1/4X 1 A 1/4X 2 1/8 XY nâu 1/16 XX nâu Trong những con nâu F2, tỉ lệ đực : cái là: 0,5 ♂(1/8 + 1/16)XX : ♀1/8XY = 3 đực: 2 cái. Quy ước: A-B-: Bình thường; aaB-; A-bb: Bị bệnh; aabb: Sảy thai 10 1. Cặp vợ chồng (4),(5) bình thường cũng có 1 lần sảy thai nên 2 người này phải có KG AaBb × AaBb → người (9) có kiểu gen: (1AA:2Aa)bb hoặc aa(1BB:2Bb) 4
- giả sử người (9) có kiểu gen (1AA:2Aa)bb - Cặp vợ chồng (9),(10): (1AA:2Aa)bb × AaBb ↔ (2/3A:1/3a)b× (1/2A:1/2a)(1/2B:1/2b) → XS họ sinh con bình thường là 5/6A- × 1/2B- = 5/12 1,0 2. Có thể xác định được chính xác kiểu gen của tối đa 4 người trong phả hệ, gồm: Người (10), Cặp vợ chồng (4),(5), (2) đều có KG là AaBb. 1,0 Tổng 20,0đ - Lưu ý: Thí sinh trình bày khác nhưng đúng và đủ ý vẫn cho điểm tối đa. 5

