Bài giảng Ngữ văn Lớp 6 - Tiết 59+60, Chủ đề: Truyện trung đại
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Ngữ văn Lớp 6 - Tiết 59+60, Chủ đề: Truyện trung đại", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.
File đính kèm:
bai_giang_ngu_van_lop_6_tiet_5960_chu_de_truyen_trung_dai.doc
Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn Lớp 6 - Tiết 59+60, Chủ đề: Truyện trung đại
- Ngày soạn: 2/ 12/16 Tiết 59 + 60 CHỦ ĐỀ: TRUYỆN TRUNG ĐẠI (Con hổ có nghĩa; Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng) A. Mục tiêu của chủ đề 1. Kiến thức - Đặc điểm thể loại truyện trung đại. - Truyện “Con hổ có nghĩa”: Ý nghĩa đề cao đạo lí, nghĩa tình và nét đặc sắc của truyện: kết cấu truyện đơn giản và sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hóa. - Truyện “Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng”: Phẩm chất vô cùng cao đẹp của vị Thái y lệnh ; Đặc điểm nghệ thuật của tác phẩm truyện trung đại: gần với kí ghi chép sự việc; Truyện nêu cao gương sáng của một bậc lương y chân chính. 2. Kĩ năng - Đọc - hiểu văn bản truyện trung đại. - Phân tích để hiểu ý nghĩa của hình tượng “Con hổ cú nghĩa”; Phân tích được các sự việc thể hiện y đức của vị Thái y lệnh trong truyện. - Kể lại được truyện. 3. Thái độ - Tự nhận thức được giá trị của sự đền ơn đáp nghĩa trong cuộc sống. - Ứng xử thể hiện lòng biết ơn với những người đã cưu mang, giúp đỡ mình. - Tự nhận thức và xác định lối sống có trách nhiệm với người khác trên cương vị cá nhân. 4. Định hướng năng lực cần hướng tới a. Năng lực chung - Năng lực tự học - Năng lực giải quyết vấn đề - Năng lực sáng tạo - Năng lực giao tiếp : Diễn đạt ý tưởng, câu trả lời một cách tự tin, biểu cảm. - Năng lực sử dụng ngôn ngữ : Nghe hiểu nội dung, trình bày ngôn từ chímh xác nội dung chủ đề các văn bản đã học, viết tóm tắt nội dung của truyện. b. Năng lực chuyên biệt * Năng lực giải quyết vấn đề -Tiếp nhận một thể loại văn học, liên hệ văn học và đời sống, đánh giá một hiện tượng xã hội. * Tư duy sáng tạo - Xem xét sự việc, hiện tượng từ nhiều góc nhìn, thể hiện cảm xúc và suy nhĩ cá nhân về các hiện tượng xã hội như đạo lí thương người, ăn quả nhớ kẻ trồng cây. * Tự quản bản thân, giao tiếp TV
- - Nhận biết, phát huy giá trị cá nhân, sống có kế hoạch. * Thưởng thức VH/ Thẩm mĩ - Cảm nhận vẻ đẹp ngôn ngữ, nận ra những giá trị thẩm mĩ trong văn học, biết rung cảm, hướng thiện. - Năm nghệ thuật miêu tả nhân vật , nghệ thuật xây dựng tình huống truyện. - Biết kĩ năng đọc và phát hiện tình huống, chi tiết nghệ thuật đặc sắc trong truyện. B. Hình thức, phương pháp và kĩ thuật dạy học chuyên đề I. Hình thức : Dạy học trên lớp II. Phương pháp - Gợi tìm, nêu và giải quyết vấn đề, vấn đáp, thảo luận nhóm. III. Kĩ thuật dạy học: Dạy học theo nhóm, kĩ thuật khăn phủ bàn... C. Chuẩn bị của GV và HS, tổ chức lớp I. Chuẩn bị - GV: Thiết kế giáo án, Tác phẩm, máy chiếu - HS: Đọc và soạn theo câu hỏi sgk. Giấy A3, bút dạ II. Tổ chức Tiết Lớp Ngày dạy Sĩ số HS nghỉ 59 6A: 60 6A: III. Kiểm tra (5 phút) Tiết Câu hỏi 59 Em hiểu thế nào là truyện ngụ ngôn? Kể tên những truyện ngụ ngôn đã học? Truyện ngụ ngôn nào em thấy thú vị nhất? Vì sao? 60 Bài học chủ yếu từ truyện “Con hổ có nghĩa” ? Tìm những câu tục ngữ, ca dao nói về đạo lí đó ? D. Thiết kế các hoạt động dạy học I. Khởi động Trong nền văn học dân tộc ta, nội dung nhân đạo là sợi chỉ đỏ xuyên suốt mọi thời kì, giai đoạn văn học. Người Việt Nam bao đời này trọng tình nghĩa, nhân đức nên ở nội dung nhân đạo, vấn đề đạo làm người luôn được các nhà văn bám sát, phản ánh. Đạo lí ấy được thể hiện rõ trong văn học dân gian như ăn khế trả vàng hay “Thương người như thể thương thân”. Hôm nay thầy trò ta tiếp tục tìm hiểu truyền thống tốt đẹp đó chủ đề truyện trung đại với hai truyện “Con hổ có nghĩa” và “Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng”. II. Hình thành kiến thức mới * Hoạt động 1: Tìm hiểu chung B1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập A. Tìm hiểu chung - Đọc thông tin chú thích SGK về thể I. Đặc điểm chung của truyện loại trung đại. trung đại - Trình bày những nét chính về thể - Thời gian: từ thế kỉ X đến cuối loại? thế kỉ XIX. B2: Thực hiện nhiệm vụ - Thể loại: truyện văn xuôi chữ - HS làm việc cá nhân Hán, cách viết gần với kí, sử.
- B3: Báo cáo kết quả và thảo luận - Cốt truyện: đơn giản, kể theo trật - Cá nhân trình bày tự thời gian, nhân vật được thể hiện - HS khác nhận xét - bổ sung qua ngôn ngữ và hành động, tâm lí, tâm B4. Đánh giá kết quả trạng, còn đơn giản, sơ sài. GV chốt kiến thức - Nghệ thuật: Hư cấu nhằm mục đích giáo huấn - Nội dung: mang tính chất giáo huấn đạo đức. B1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập II. Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm - Đọc thông tin chú thích SGK về tác 1. Tác giả giả Vũ Trinh, Hồ Nguyên Trừng * Vũ Trinh 1759 - 1828 (SGK/163)? - Quê: Xuân Lan. huyện Lang Tài, B2: Thực hiện nhiệm vụ trấn Kinh Bắc. Ông đỗ cử nhân năm 17 - HS làm việc cá nhân tuổi, làm quan dưới thời nhà Lê và nhà B3: Báo cáo kết quả và thảo luận Nguyễn. Ông nổi tiếng là người thông - Cá nhân trình bày minh, học giỏi, cương trực. - HS khác nhận xét - bổ sung * Hồ Nguyên Trừng (1374-1446) B4. Đánh giá kết quả (SGK/ 163) GV chốt kiến thức 2. Tác phẩm a. Đọc B1: GV giao nhiệm vụ - Đọc tiếp truyện 1 đến hết - Truyện 2: HS tóm tắt B2: HS đọc B3: HS nhận xét B4: Gv đánh giá. B1: GV giao nhiệm vụ b. Xuất xứ Quan sát cuối văn bản, cho biết xuất * Con hổ có nghĩa: Lan Trì kiến xứ của truyện “con hổ có nghĩa” và văn lục «Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm - Tập truyện truyền kì, viết bằng lòng» ? chữ Hán, gồm 45 truyện với đề tài: G mở rộng + Giáo dục, thi cử. B2 : HS thực hiện nhiệm vụ (trình + Báo ứng luân hồi... bày cá nhân) - Phần lớn được sáng tác trên cơ sở B3 : Báo cáo, nhận xét những truyền thuyết lưu hành trong B4 : GV đánh giá nhân dân đương thời. * Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng: Nam ông mông lục là tập truyện kí viết bằng chữ Hán trong thời gian Hồ Nguyên Trừng sống lưu vong ở Trung Quốc sau khi bị bắt.
- B1: GV giao nhiệm vụ Nhóm 1, 2, 3: Nêu các sự việc chính của truyện 1 Nhóm 4, 5, 6: Nêu các sự việc chính của truyện 2 B2: HS thực hiện (thảo luận) B3: HS báo cáo kết quả (sản phẩm) B4: Gv chốt c. Bố cục B1: GV giao nhiệm vụ * Con hổ có nghĩa: 2 phần Dựa vào các sự việc chính của - Phần 1: Con hổ với bà đỡ Trần mỗi truyện em hãy nêu bố cục của - Phần 2: Con hổ với bác tiểu mỗ mỗi truyện ? * Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm B2: HS thực hiện (thảo luận) lòng Bố cục: 3 phần B3: HS nhận xét - Mở truyện: từ đầu đến trọng vọng B4: GV đánh giá, chốt - Thân truyện: tiếp đến mong mỏi - Kết truyện: đoạn còn lại * Hoạt động 2: Tìm hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện trung đại B. Giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện trung đại B1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập 1. Con hổ có nghĩa - Chia hai dãy, mỗi dãy tìm hiểu một truyện. * Tình huống truyện - Mỗi dãy chia 3 nhóm thảo luận Truyện 1 Truyện 2 N1: Hai con hổ trong truyện - Hổ cái sắp sinh - Hổ bị hóc được đặt trong tình huống nào? con : lăn lộn, cào xương: cào bới Em có nhận xét gì về hai tình bới đất đất, nhảy lên, huống này? (Tính chất của tình vật xuống, máu huống ntn ?) - hổ đực đi tìm bà me, nhớt dãi N2 : Thấy hổ trong tình trạng đỡ. trào ra, càng như vậy, bà đỡ Trần và bác tiều phu móc càng vào đã có tâm trạng ntn và đã có hành sâu động gì ? Em có nhận xét gì về những hành động đó ? Gay go, nguy hiểm * Tâm trạng và hành động N3 : Cảm kích trước tấm lòng - Run sợ không - Uống rượu, của bà đã Trần và bác tiều mỗ, hổ dám nhúc nhích trèo lên cây, nói đã cư xử như thế nào? Điều đó cho - Xoa bóp bụng to em thấy tình cảm của hổ đối với bà hổ - Thò tay lấy đỡ Trần và bác tiều như thế nào? khúc xương ra
- Hành động dũng cảm, cao đẹp B2: Thực hiện nhiệm vụ thể hiện lòng nhân ái, tình cảm yêu - HS làm việc theo nhóm (3 phút) thương loài vật. B3: Báo cáo kết quả và thảo luận * Hành động của hổ - Cá nhân trình bày - Biếu bà cục bạc - Đem nai đến - HS khác nhận xét - bổ sung cho bác uống B4. Đánh giá kết quả rượu. GV chốt kiến thức - Khi bác mất: đến dụi đầu vào quan tài, nhảy nhót trước mộ - Đem dê và lợn đến mỗi dịp giỗ bác. - Đền ơn một lần - Đền ơn mãi (vật chất) mãi ( vật chất+ tinh thần) Biết ơn quí trọng người đã giúp B1: Giao nhiệm vụ đỡ mình - Quan sát bức tranh và cho biết bức tranh nói về sự việc nào trong truyện? Kể lại sự việc đó? - Khi bà đờ Trần đi khá xa, hổ gầm lên một tiếng rồi bỏ đi. Em hiểu tiếng gầm ấy ntn ? B2: Hs thực hiện nhiệm vụ B3: Hs trình bày kết quả, thảo luận B4: GV nhận xét - G chốt: Bức tranh cho ta thấy một cảnh tượng rất xúc động về sự lưu luyến và biết ơn sâu đậm giữa con hổ và bà đỡ Trần. - Con hổ nó không biết nói như con người nhưng tiếng gầm ấy chính là lời tạm biệt, bày tỏ một lòng biết ơn sâu sắc với bà đỡ Trần. B1: Chuyển giao nhiệm vụ Giống nhau: kết cấu: hổ gặp nạn N1: Hai câu chuyện có gì giống -> người cứu hổ -> hổ đền ơn => Ân nhau về sự việc khởi đầu, sự việc nghĩa phát triển và sự việc kết thúc ? Tại Khác nhau: Tình tiết trong truyện sao lại ghép hai câu chuyện vào một hai tương đối phức tạp hơn. văn bản ?
- N2: Các tình tiết trong các sự việc ở hai câu chuyện có gì khác nhau? B2: Thực hiện nhiệm vụ - Thảo luận theo bàn (1 phút) B3: Trình bày kết quả, thảo luận B4: GV nhận xét, đánh giá B1: Chuyển giao nhiệm vụ học - Nghệ thuật: Truyện mang tính hư tập cấu, sử dụng NT nhân hoá * Thảo luận: Với văn bản này, biện pháp nghệ thuật cơ bản, bao trùm được sử dụng là biện pháp gì ? Tại sao tác giả dựng lên chuyện “Con hổ có nghĩa” mà không phải là “Con người có nghĩa” ? B2: Thực hiện nhiệm vụ - HS làm việc theo nhóm bàn (2 phút) B3: Báo cáo kết quả và thảo luận - Cá nhân trình bày - HS khác nhận xét - bổ sung B4. Đánh giá kết quả GV chốt kiến thức - Con hổ - chúa sơn lâm nổi tiếng hung dữ, tàn bạo mà hổ còn có tình nghĩa. Mượn truyện con hổ để nói chuyện con người, câu chuyện tự nó toát lên ý nghĩa ngụ ngôn sâu sắc. B1: Chuyển giao nhiệm vụ - Bài học: Đề cao ân nghĩa trong Bài học rút ra từ hai câu chuyện đạo lí làm người: con vật còn có nghĩa là gì ? huống chi là con người. B2: Thực hiện nhiệm vụ B3: Trình bày kết quả và thảo luận B4: GV đánh giá B1: Chuyển giao nhiệm vụ * Thảo luận: Tìm những câu tục - Đó chính là truyền thống đạo lí tốt ngữ, ca dao nói về đạo lí này ? đẹp của dân tộc ta "Uống nước nhớ B2: Hs thự hiện nhiệm vụ nguồn", "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây". B3: Hs trình bày kết quả, thảo luận B4: GV nhận xét
- B1: Chuyển giao nhiệm vụ (?) Häc xong truyÖn “Con hæ cã nghÜa” ®iÒu g× khiÕn em xóc ®éng nhÊt ? Em rót ra ®îc bµi häc g× cho b¶n th©n? (Em đã chịu ơn ai chưa ? Em phải làm gì để đền đáp ơn đó ?) B2: Hs thự hiện nhiệm vụ B3: Hs trình bày kết quả, thảo luận - HS bộc lộ cá nhân B4: GV nhận xét 2. Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng B1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập a. Mở truyện ? Nhân vật chính trong truyện là nhân vật nào? - Cụ tổ bên ngoại của Trừng ? Qua phần giới thiệu, em biết gì về - Họ: phạm ông ? - Tên: Bân B2: Thực hiện nhiệm vụ - Chức vụ: Thái y lệnh - HS làm việc theo nhóm phân công B3: Báo cáo kết quả và thảo luận - Cá nhân trình bày Tài giỏi, có tấm lòng yêu thương - HS khác nhận xét - bổ sung người bệnh. B4. Đánh giá kết quả GV chốt kiến thức B1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập b. Thân truyện - N1: Nêu tình huống truyện ? nhận - Tình huống: Giữa việc cứu người xét ? dân lâm bệnh với phận làm tôi. - N2: Đứng trước tình huống đó thì lương y họ Phạm có cách giải quyết -> Đây là tình huống thử thách gay ra sao ? Nhận xét ? go đối với y đức. - N3 : Thái độ của vua Trần Anh - Phạm thái y: không chần chừ, quyết Vương trước cách xử sự của thái y? ngay một đường: "Bệnh đó không gấp. ? Qua đó, em thấy nhà vua là Nay mệnh sống...vương phủ." người như thế nào? -> Coi trọng tính mạng của người - N4: Nhận xét cách kết thúc bệnh hơn cả tính mạng của mình. truyện? - Không chịu khất phục quyền uy. B2: Thực hiện nhiệm vụ - HS làm việc theo nhóm - Vua Trần Anh Vương: B3: Báo cáo kết quả và thảo luận + Lúc đầu tức giận - Cá nhân trình bày + Sau ca ngợi - HS khác nhận xét - bổ sung -> Một vị vua anh minh B4. Đánh giá kết quả GV chốt kiến thức
- c. Kết truyện Hạnh phúc lâu dài chân chính của gia đình vị lương y. * Tiểu kết: Ghi nhớ - SGK /164 B1: Chuyển giao nhiệm vụ - So sánh điểm giống nhau giữa (Hai truyện có cấu trúc giống nhau, truyện này với truyện nói về thầy cốt truyện tương tự như nhau => nổi bật Tuệ Tĩnh các em đã tìm hiểu chủ đề: Tấm lòng y đức) (SGK/44,45) B2: HS thực hiện nhóm B3: Báo cáo kết quả, thảo luận B4: Đánh giá Hoạt động 3. Luyện tập 1. Đóng vai bà đỡ Trần trong truyện kể lại truyện “Con hổ có nghĩa” ? 2. Làm bài tập 1 (SGK/165) IV. Vận dụng (HS làm ở nhà) Em hãy kể về một con chó có nghĩa với chủ a. Mở bài : Giới thiệu sơ lược về con chó: - Con chó của nhà em (hay của ai) - Nuôi từ bao giờ ? - Tên là gì ? Lớn hay nhỏ. b. Thân bài: Kể chuyện về con chó có nghĩa - Tinh khôn, hiểu ý chủ, biết nghe lời. - Quấn quýt với mọi người trong gia đình. - Dũng cảm cứu chủ trong cơn hoạn nạn. c. Kết bài: Cảm nghĩ của em về con chó - Nó là con chó có nghĩa có tình. - Cả nhà đều yêu mến và tin tưởng nó. V. Mở rộng, nâng cao - Đọc truyện “Mẹ hiền dạy con” (SGK/150) - Đọc “Đọc thêm” (SGK/165,166) E. Kết thúc chủ đề 1. Củng cố a) Nêu đặc điểm truyện trung đại ? b) Những bài học đạo lí được thể hiện qua hai truyện trung đại đã học là gì? - Đó là đạo lí biết ơn những người đã giúp đỡ mình “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. - Đã là thầy thuốc trước hết phải có tấm lòng nhân đức thương người, bên cạnh đó phải có tài năng nghề nghiệp. Cả hai vấn đề đó đều là phẩm chất của thầy thuốc giỏi. 2. Dặn dò - Học bài. - Làm lại các bài tập.
- 3. Rút kinh nghiệm

