Bài dự thi vận dụng kiến thức liên môn đề giải quyết các tình huống thực tiễn môn Ngữ văn 9
Bạn đang xem tài liệu "Bài dự thi vận dụng kiến thức liên môn đề giải quyết các tình huống thực tiễn môn Ngữ văn 9", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.
File đính kèm:
bai_du_thi_van_dung_kien_thuc_lien_mon_de_giai_quyet_cac_tin.doc
Nội dung tài liệu: Bài dự thi vận dụng kiến thức liên môn đề giải quyết các tình huống thực tiễn môn Ngữ văn 9
- SỞ GD & ĐT PHÚ THỌ PHÒNG GD & ĐT ĐOAN HÙNG BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỀ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN MÔN: NGỮ VĂN 9 TRƯỜNG THCS TIÊN PHONG Địa chỉ: Chí Đám – Đoan Hùng – Phú Thọ ĐT: (0210) 3880 160 Email: [email protected] Thông tin nhóm học sinh: 1/ Đặng Thị Thu Thủy Sinh ngày: 02/07/2001 - Lớp 9A 2/ Phùng Thị Hồng Nhung Sinh ngày: 17/04/2001 - Lớp 9A
- BÀI VĂN THUYẾT MINH: VẤN ĐỀ KHAI THÁC CÁT, SỎI GÂY THIỆT HẠI KINH TẾ VÀ Ô NHIỄM DÒNG SÔNG LÔ Ở ĐỊA PHƯƠNG EM 1. Tình huống cần giải quyết là: Trong giờ học ngoại khóa của chương trình địa phương môn Lịch Sử, lớp 9A chúng em được cô giáo cho đi tham quan học tập ở khu di tích Tượng đài chiến thắng Sông Lô - nơi ghi lại những chiến công hiển hách của nhân dân huyện Đoan Hùng nói chung và nhân dân xã Chí Đám nói riêng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Sau khi được tham quan và tìm hiểu những chiến tích oai hùng của quân và dân ta, nhóm chúng em đứng từ trên cao phóng tầm mắt chiêm ngưỡng vẻ đẹp thanh bình nơi ngã ba sông Lô và sông Chảy. Nhưng trước mắt chúng em, không còn hình ảnh những bãi ngô xanh mướt trải dài hút tầm mắt, không còn những hình ảnh thuyền bè tấp nập qua lại, mà thay vào đó là các đoàn tàu nối đuôi nhau khai thác cát sỏi với tiếng máy kêu ầm ĩ cùng với những làn khói đen kịt tỏa ra khắp khu vực dòng sông. Hình ảnh ấy cứ day dứt trong mỗi chúng em. Cô giáo em nói: VẤN ĐỀ KHAI THÁC CÁT, SỎI GÂY THIỆT HẠI KINH TẾ VÀ Ô NHIỄM DÒNG SÔNG LÔ Ở ĐỊA PHƯƠNG EM. Đây là một vấn đề đang rất được chính quyền địa phương và nhân dân quê em quan tâm, từ những kiến thức thực tế và những kiến thức chúng em được học ở lớp, nhóm chúng em xin trình bày hiểu biết của mình về vấn đề trên qua bài viết của mình. 2. Mục tiêu : Bằng những kiến thức liên môn và những kiến thức thực tế, bài viết thuyết minh có yếu tố Nghị luận về vấn đề thực tế đang xảy ra xung quanh cuộc sống của chúng em. Đồng thời, tuyên truyền cho mọi người về ý thức bảo vệ môi trường sống, giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước. Giúp học sinh hiểu biết thêm về: 2.1. Kiến thức: + Địa điểm, vị trí địa lý của dòng sông Lô; + Giá trị kinh tế - chính trị - xã hội mà dòng sông đem lại; 1
- + Giới thiệu về thực trạng khai thác cát sỏi trên sông gây ô nhiễm môi trường. 2.2. Kỹ năng: + Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tế, đọc, phân tích, tìm hiểu và viết. 2.3. Thái độ: + Lòng yêu quê hương, vấn đề bảo vệ môi trường và giá trị của dòng Sông Lô đối với đời sống con người. 3. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống: Thấy được vai trò của việc sử dụng kiến thức liên môn trong giải quyết tình huống thực tế. Đối với tình huống này, nhóm học sinh lớp 9A chúng em nhận thấy có thể sử dụng nhiều kiến thức trong các môn học để giải quyết tình huống mà chúng em nêu ra, cụ thể là các môn: Địa lý, Lịch sử, Giáo dục công dân, Toán học, Ngữ văn các khối lớp chúng em đã được học để làm rõ vấn đề: + Địa điểm, vị trí địa lý của dòng sông Lô; + Giá trị kinh tế - chính trị - xã hội mà dòng sông đem lại; + Giới thiệu về thực trạng khai thác cát sỏi trên sông gây thiệt hại về kinh tế và ô nhiễm môi trường. 4. Giải pháp giải quyết tình huống. - Môn Địa lý: Bài 29- Tiết 38: Đặc điểm sông ngòi Việt Nam (Địa lý 8); - Môn Ngữ văn: Tiết 47: Phương pháp thuyết minh (Ngữ văn 8); Tiết 99, 100: Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống (Ngữ văn 9); - Toán học: Những con số, số liệu của việc khai thác cát sỏi để lại; - Lịch sử: Bài 25: Những năm đầu của cuộc khánh chiến toàn quốc chống thực dân Pháp( 1946 - 1950); - Lịch sử địa phương Phú Thọ; - Giáo dục công dân: Bài 14: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên; Bài 17: Nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc. 2
- 5. Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống (1) Hình thành ý tưởng - (2) Tìm hiểu tư liệu - (3)Trao đổi nhóm - (4)Soạn thành bản thảo - (5) Viết thành bài văn * Tư liệu sử dụng : - Sách địa phương; - Sách giáo khoa lịch sử, địa lý; - Tài liệu thực tế qua giờ học ngoại khóa; - Khai thác trên Internet, báo đài, thông tin đại chúng. Đoan Hùng là một huyện trung du miền núi của tỉnh Phú Thọ, nằm bên cạnh ngã ba hai con sông lớn là Sông Lô và Sông Chảy. Nhắc tới Đoan Hùng, người ta thường nghĩ ngay đến những rừng cọ, đồi chè, những trái bưởi Sửu ngọt ngào, thơm thảo, hiếu khách đến mê đắm lòng người... và đặc biệt hơn cả là dòng Lô hiền hòa, yên ả, âm vang những chiến công hiển hách của dân tộc. Sông Lô là phụ lưu tả ngạn của Sông Hồng bắt nguồn từ tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), chảy vào Việt Nam tại xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang, đi qua huyện Đoan Hùng và kết thúc tại ngã ba Việt Trì (còn gọi là ngã Ba Hạc - TP Việt Trì - Tỉnh Phú Thọ). Sông Lô có tổng diện tích lưu vực: 39.000km2, trong đó phần ở Việt Nam là 22.600 km2. Đoạn sông Lô chảy ở Việt Nam có chiều dài 274 km. Sông Lô có hai phụ lưu lớn là sông Chảy, chi lưu phía hữu ngạn, hợp lưu tại Thị trấn Đoan Hùng - Huyện Đoan Hùng - Tỉnh Phú Thọ, và sông Gâm chi lưu ở phía tả ngạn đổ vào sông Lô ở khe Lau tỉnh Tuyên Quang. Ngoài ra, còn có nhiều phụ lưu nhỏ khác như sông Phó Đáy, sông Con,.. 3
- ( Lược đồ tự nhiên huyện Đoan Hùng) Từ xa nhìn lại, Sông Lô như một dải lụa đào mềm mại vắt qua cánh đồng xanh mướt lúa khoai rồi chảy dài bất tận, mỗi buổi sớm mai khi bình minh hé rạng, dòng Lô tấp nập thuyền bè ngược xuôi trao đổi hàng hóa, những buổi trưa hè nắng đổ xuống dòng sông, mặt sông lúc đó như một tấm gương bầu dục phẳng lặng. Thỉnh thoảng, một vài chú rái cá, vài chú cò lông trắng lim dim ngắm bóng mình dưới dòng sông, rồi những buổi chiều khi hoàng hôn bắt đầu buông xuống, dòng Lô như lặng đi trước vẻ đẹp của xóm làng. ( Hoàng hôn trên Sông Lô - Ảnh sưu tầm) 4
- (Ngã ba sông Lô - sông Chảy- nhìn từ trên xuống) Từ trên cao nhìn xuống, ngã ba sông êm đềm, hợp hòa vẻ đẹp của thiên nhiên trời đất. Mặt nước lung linh soi bóng tượng đài Chiến thắng sông Lô như bản hùng ca minh chứng cho những trang lịch sử hào hùng của quân và dân Đoan Hùng. Ngày 25 tháng 10 năm 1947, chính tại nơi đây, các chiến sỹ Trung đội pháo 225 hồi đó đã kéo ngược khẩu sơn pháo “lục tỉnh” lên tận đỉnh gò này để bắn theo tàu giặc. Sau sáu giờ giao tranh quyết liệt, đối phương đã bị bắn chìm 2 tàu lớn trọng tải 500 tấn, 3 tàu nhỏ, chết chừng 350 sĩ quan, binh lính Nhân dân vùng bưởi Đoan Hùng đã hái bưởi đem sơn đen rồi thả xuống dòng Lô giả làm thủy lôi hướng luồng tàu địch khiến cho tàu địch hoảng sợ bỏ chạy va vào nhau loạn xạ. Thật là cuộc chiến tranh nhân dân, “đến hoa trái cũng thành vũ khí”. Đến cuối tháng 11-1947, tại lễ mừng chiến thắng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp khẳng định: “Chiến thắng Đoan Hùng như một luồng gió mát thổi lan khắp Việt Bắc trong những ngày nóng bỏng nhất của cuộc chiến tranh Chiến thắng Đoan Hùng mở đầu cho những chiến thắng oanh liệt của bộ đội chủ lực ta trong chiến dịch Việt Bắc”. Minh chứng cho chiến thắng oanh liệt ấy là Tượng đài chiến thắng sông Lô oai hùng, sừng sững trên gò Đồn soi bóng 5
- bên dòng Lô lịch sử. Đây là tác phẩm của nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo, đài cao 26m và nhóm tượng cao 7m được làm bằng chất liệu bê tông cốt thép, bên ngoài sơn màu giả đồng, xung quanh là những bức phù điêu tinh xảo. Di tích lịch sử này là niềm tự hào của mọi thế hệ người dân Đoan Hùng nói riêng và nhân dân cả nước nói chung. (Tượng đài chiến thắng Sông Lô - Đoan Hùng - Phú Thọ) Dòng Lô không chỉ đem lại vẻ đẹp cho xóm làng thanh bình mà nó còn đem lại nguồn thu nhập cho quê em. Nhờ nghề nuôi cá bè trên sông, đánh bắt thủy sản với nhiều loài cá quý hiếm có giá trị kinh tế cao mà đời sống của người dân quê em ngày một cải thiện. Hơn thế nữa, dòng sông Lô còn đem lại nguồn nước đỏ nặng phù sa, ngày đêm bồi đắp nuôi lớn những vườn bưởi ven sông, rồi cho ra những trái bưởi Sửu thơm ngon, ngọt lịm, mát lành đem lại nguồn thu nhập cho người dân sống nơi đây. Sông Lô còn cung cấp nước cho đời sống sinh hoạt và sản xuất của người dân quê em, phát triển nông nghiệp, đưa nền kinh tế xã nhà ngày càng phát triển, nhanh chóng hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới. Ngoài ra, sông còn có ý nghĩa hết sức to lớn đối với giao thông đường thủy vận chuyển các sản vật từ miền ngược xuống miền xuôi và từ miền xuôi lên 6
- miền ngược: sản phẩm nông, lâm, ngư nghiệp một cách thuận lợi nhất, tiết kiệm chi phí vận chuyển cho người dân quê em. ( Những trái Bưởi Sửu - đặc sản ven sông Lô - xã Chí Đám) 7
- Dòng sông Lô đã đi vào văn hóa Việt Nam như một hình ảnh bình dị, êm đềm. Đẹp đến thế, thơ mộng đến thế, đã là chủ đề của biết bao bài thơ, bài văn nổi tiếng: Trường ca sông Lô - Nhạc sĩ Văn Cao; Sông Lô chiều cuối năm - Nhạc sĩ Minh Quang Trong bài thơ “Ta đi tới”, nhà thơ Tố Hữu đã ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của quê hương mà thốt lên những tiếng reo vui: “Đẹp vô cùng Tổ quốc ta ơi! Rừng cọ đồi chè đồng xanh ngào ngạt Nắng chói sông Lô hò ô tiếng hát ” 8
- (Rừng Cọ, đồi Chè trên quê hương Đoan Hùng) Dòng sông Lô quê em đẹp và thơ mộng là thế, oai hùng là thế, nhưng giờ đây, dòng sông quê em đang mất dần đi sự bình yên vốn có của nó. Hai bên bờ sông không còn những bãi bồi màu mỡ phù sa, thay vào đó là những vết lở loét, sụt lún do hiện tượng thay đổi dòng chảy đem lại. Hàng trăm, hàng nghìn 9
- vết khoét tử thần trong lòng sông tạo thành những vòng xoáy dữ dội gây nguy hiểm cho tàu bè qua lại và cuộc sống mưu sinh của những người dân làng chài. (Bờ sông Lô sạt lở nghiêm trọng) Đó là hậu quả của một quá trình xâm lấn, khai thác cát sỏi trên sông của một số cá nhân trong những năm qua. Mỗi ngày, trên mặt sông đều đông kín tàu cuốc, tàu chở cát, sỏi với những vòi hút cát khổng lồ. Những con tàu trọng tải từ 500 - 600 tấn ngang nhiên hút cát tràn lan, hàng chục con tàu hút cát ngày đêm đã gây ra hậu quả rất lớn. Những dàn gầu múc dài tới 25 mét như vòi Bạch Tuộc, vươn dài, ngoạm sâu xuống lòng sông, nó vươn tới cả bờ, lôi hết đất đai xuống để tìm cát. Mỗi ngày một con tàu Cuốc có thể múc đầy 50 - 60 chuyến 10
- tàu chở cát, mỗi chuyến có giá trị khoảng 60 triệu, điều đó đã đem lại lợi nhuận rất cao cho những người khai thác cát sỏi nhưng lại để lại hậu quả rất lớn cho đời sống những người dân quê em. Hút cát, lòng sông sâu xuống, trống rỗng, dẫn đến sạt lở, mùa màng, đất đai canh tác, hoa màu của người nông dân, với bao nhiêu cố gắng đổ mồ hôi công sức đều bị nước sông cuốn trôi. Những vườn Bưởi được người dân chăm sóc gần chục năm nằm cạnh ven sông, do tàu hút cát mà cũng có những cây theo đất mà trôi xuống sông gây thiệt hại không nhỏ về kinh tế cho người dân quê em. ( Đào xới bờ sông khơi luồng cho tàu thuyền chở cát vào bờ) ( Thuyền hút cát đang khai thác cát sát bờ gây sạt lở) 11
- Ngày trước, dòng Lô hiền hòa, êm ả, vào những buổi chiều hè, những chú bé mục đồng thường ra sông thỏa sức nô đùa, vẫy vùng, dòng sông khi ấy như người mẹ hiền dang tay ôm những đứa con thơ vào lòng: “Quê hương tôi có con sông xanh biếc Nước gương trong soi tóc những hàng tre Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng” (Nhớ con sông quê hương- Tế Hanh). ( Sông Lô những buổi chiều thanh bình) 12
- Nhưng bây giờ, hiện tượng khai thác cát đã gây ra những hậu quả vô cùng thương tâm, đó là các trường hợp đuối nước thường xuyên xảy ra với mọi đối tượng, trong đó đặc biệt là lứa tuổi học sinh. Do lòng sông bị đào xới, nhiều vị trí nông sâu khác nhau, tạo nên những dòng nước chảy xiết vô cùng, có những chỗ bị tàu cuốc múc sâu đến hàng chục mét, chỉ cần sơ ý là bị dòng xoáy cuốn vào, hút sâu xuống lòng sông mà không thể nào trở tay kịp, gây ra những cái chết vô cùng thương tâm. Giờ đây, không chỉ về mùa lũ, mà quanh năm, dòng sông như một tử thần đe dọa tính mạng của bao người dân nơi đây. Đã có những đứa trẻ vô tội, chỉ vô tình không nghe lời dặn dò của cha mẹ, thầy cô, đùa nghịch, sẩy chân đã vĩnh viễn từ biệt cuộc sống, để lại những nỗi đau không bao giờ nguôi ngoai của người ở lại. Những con tàu khai thác, đục khoét lòng sông, bất chấp việc để lại hiểm họa liệu có biết được mình đã để lại bao vết sẹo cho dòng sông không? Có biết được, họ mang đến bao sự mất mát, đớn đau về tinh thần cho những người dân quê em. Đất đai của người dân ngày càng bị thu hẹp lại mà lòng sông ngày càng mở rộng thêm. Vào mùa mưa lũ, nước sông dâng cao, chảy siết, gây ngập lụt cho những hộ dân sống ở nơi đây, cuộc sống của họ đã và đang bị đe dọa nghiêm trọng trước những hành động sai trái của những người thiếu ý thức vì lợi nhuận cá nhân, vì sự ích kỷ của mình, mặc dù Đảng và nhà nước đã đầu tư rất nhiều tiền của để kè hai bên bờ sông, chống xói mòn, sạt lở, giữ đất canh tác và đảm bảo an toàn cho những hộ dân sống ven sông. 13
- (Nhà nước đầu tư nhiều tiền của để kè bờ sông chống sạt lở) Không chỉ vậy, những chiếc tàu cuốc hoạt động suốt ngày đêm, tiếng máy nổ ầm ầm, khói bay mù mịt làm cho môi trường ngày càng ô nhiễm nghiêm trọng. Đối với một số bà con phát triển kinh tế bằng nghề nuôi trồng cá lồng trên sông, nhưng trước tình trạng khai thác cát sỏi ngày đêm của những con tàu đó đã gây ra hiện tượng cá chết hàng loạt, nổi lềnh bềnh trên mặt nước, gây thiệt hại về kinh tế vô cùng to lớn của người dân nơi đây. Không chỉ vậy việc phân hủy xác của các loài cá gây bốc mùi hôi thối khó chịu làm ô nhiễm môi trường xung quanh và đặc biệt là nguồn nước sinh hoạt của người dân ngày càng cạn kiệt, nước sạch ngày càng trở nên khan hiếm, cuộc sống của người dân ngày càng khó khăn, thật là tuyệt đường sinh sống! ( Cá chết hàng loạt do nguồn nước bị ô nhiễm) 14
- ( Người dân đang vớt cá chết làm sạch môi trường nước) Hơn thế nữa, mỗi khi tàu hút cát hoạt động là bao nhiêu khói bụi bay lên, tạo thành những làn khói đen kịt cả một khoảng không gian, có những hộ gia đình sống ven sông ngày ngày phải hít làn khói đó gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người (bệnh liên quan đến đường hô hấp, bệnh phổi; bệnh da liễu; bệnh tiêu chảy ). (Những sà lan cỡ lớn đang khai thác cát) 15
- (Cảnh khai thác cát sỏi trên sông Lô) Không những chỉ khai thác cát, họ còn sinh hoạt ngay trên những chiếc tàu cuốc, do ý thức không tốt nên sau khi sử dụng xong họ vứt vỏ bao bì, vứt rác xuống bờ sông không đúng nơi quy định, ảnh hưởng đến sức khỏe mọi người. 16
- Nguồn nước bị ô nhiễm người dân chẳng may sử dụng phải nguồn nước này sẽ bị mắc các bệnh về đường ruột, bệnh ngoài da, bệnh đau mắt hột ( Hình ảnh rác thải vứt bừa bải ở bờ sông) Để giải quyết những tình trạng vô cùng nhức nhối ở trên, các cơ quan chức năng cần có những giải pháp cụ thể để giải quyết dứt điểm những vấn nạn trên: làm tốt công tác tuyên truyền, xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm, tăng cường việc quản lí khai thác, đấu tranh chống việc khai thác cát sỏi trái phép trên sông... 6. Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống. Từ tình huống trên, chúng em mong muốn làm tốt công tác tuyên truyền rộng rãi đến tất cả các bạn học sinh nói chung và các bạn trường THCS Tiên Phong nói riêng về thực trạng ô nhiễm môi trường đang diễn ra rất nghiêm trọng, đặc biệt là ô nhiễm nguồn không khí và nguồn nước trên dòng sông Lô quê em. Từ đó, phải tuyên truyền cho bạn bè và mọi người xung quanh nhiểu hơn về những hậu quả và những vấn đề đó để lại. Tiếp đến, chúng ta hãy cùng nhau chung tay góp sức để bảo vệ dòng Lô thanh bình êm ả. Chỉ cần những hành động nhỏ như: không xả rác bừa bãi, không tự ý chơi đùa, bơi lội khi không có sự kiểm soát của người lớn cũng đã góp phần bảo vệ dòng sông của 17
- quê hương đất bưởi và đảm bảo an toàn tính mạng cho chính bản thân chúng mình rồi đấy các bạn ạ! Hãy nghĩ cho chúng ta và tương lai của chúng ta sau này. Từ đó, các bạn thấy rằng, tất cả những điều chúng ta đã được học trong các bộ môn đều có tác dụng và ý nghĩa to lớn trong đời sống. Tất cả kiến thức các môn học đều có ý nghĩa rất quan trọng. Vậy nên, các bạn cần luôn phải có ý thức học tập và rèn luyện tốt ở tất cả các môn học. Và hơn thế nữa, thông qua cách vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống trên, mỗi bạn học sinh khi được tuyên truyền đều có ý thức vận dụng các kiến thức đã học để giải quyết các tình huống, các hiện tượng mà các bạn gặp phải trong thực tiễn. Trên cơ sở đó sẽ kích thích sự tò mò ham học hỏi, đồng thời xác định rõ việc học tập quan trọng như thế nào. Qua đó, sẽ thúc đẩy mạnh mẽ phong trào học tập của học sinh trong mỗi nhà trường. Trên đây là một trong nhiều tình huống thực tiễn mà nhóm học sinh trường THCS Tiên Phong đã gặp và giải quyết. Trong quá trình giải quyết tình huống có thể có những hạn chế nhất định, rất mong nhận được sự góp ý của các thầy cô và bạn bè. Xin trân trọng cảm ơn! Chí Đám, ngày 20 tháng 12 năm 2015 NHÓM THỰC HIỆN Đặng Thị Thu Thủy Phùng Thị Hồng Nhung 18

