Đề thi thử tuyển sinh vào lớp 10 THPT môn Ngữ văn - Năm học 2022-2023 (Có đáp án)
Bạn đang xem tài liệu "Đề thi thử tuyển sinh vào lớp 10 THPT môn Ngữ văn - Năm học 2022-2023 (Có đáp án)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.
File đính kèm:
de_thi_thu_tuyen_sinh_vao_lop_10_thpt_mon_ngu_van_nam_hoc_20.docx
Nội dung tài liệu: Đề thi thử tuyển sinh vào lớp 10 THPT môn Ngữ văn - Năm học 2022-2023 (Có đáp án)
- MA TRẬN ĐỀ (Môn Ngữ văn – Dùng cho hệ THPT) 1. Ma trận Mức độ Điểm Nội dung kiến thức Câu, ý Nhận Thông Vận Vận biết hiểu dụng dụng cao Tác giả, tác phẩm 1 x 0,5 Nghĩa của từ 1 x 0,5 Câu 1 x 0,5 Biện pháp tu từ 1 x 0,5 Viết đoạn văn nghị luận xã hội về tư 1 x x 3,0 tưởng, đạo lí. Viết bài văn nghị luận văn học 1 x x 5,0 2. Tổng hợp Mức độ Số ý/câu Điểm Tỷ lệ % Ghi chú Nhận biết 4 2,0 20 Thông hiểu 2 2,0 20 Vận dụng 1 2,0 20 Vận dụng cao 1 4,0 40 Cộng 10 100% ĐỀ THI THỬ TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2022-2023 Bài thi môn: NGỮ VĂN Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề I. PHẦN TRẮC NGHIỆM (2,0 điểm). Đọc đoạn văn sau và viết ra tờ giấy thi chữ cái in hoa trước đáp án đúng: Trong cuộc đời đầy truân chuyên của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp xúc với văn hóa nhiều nước, nhiều vùng trên thế giới, cả ở phương Đông và phương Tây. Trên những con tàu vượt trùng dương, Người đã ghé lại nhiều hải cảng, đã thăm các nước châu Phi, châu Á, châu Mĩ. Người đã từng sống dài ngày ở Pháp, ở Anh. Người nói và viết thạo nhiều thứ tiếng ngoại quốc: Pháp, Anh, Hoa, Nga và Người đã làm nhiều nghề. Có thể nói ít có vị lãnh tụ nào lại am hiểu nhiều về các dân tộc và nhân dân thế giới, văn hóa thế giới sâu sắc như Chủ tịch Hồ Chí Minh. (Ngữ văn 9, Tập 1, Nxb Giáo dục, 2019, tr.5) Câu 1: Đoạn văn trên được trích trong tác phẩm nào? 1
- A. Đấu tranh cho một thế giới hòa bình. B. Phong cách Hồ Chí Minh. C. Tiếng nói của văn nghệ. D. Bàn về đọc sách. Câu 2: Từ “truân chuyên” nghĩa là gì? A. Chuyên cần, chăm chỉ. B. Đi nhiều nơi, nhiều vùng. C. Nỗ lực, cố gắng. D. Gian nan, vất vả. Câu 3: Câu văn: “Trên những con tàu vượt trùng dương, Người đã ghé lại nhiều hải cảng, đã thăm các nước châu Phi, châu Á, châu Mĩ.” là kiểu câu gì xét theo cấu tạo ngữ pháp? A. Câu đơn. B. Câu ghép. C. Câu đặc biệt. D. Câu rút gọn. Câu 4: Những biện pháp tu từ nào được sử dụng trong đoạn văn trên? A. Liệt kê và nhân hóa. B. Liệt kê và ẩn dụ. C. Liệt kê và hoán dụ. D. Liệt kê và so sánh. II. PHẦN TỰ LUẬN (8,0 điểm). Câu 5 (3,0 điểm). Viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về lòng biết ơn. Trong đoạn văn sử dụng một câu nghi vấn. Gạch chân dưới câu nghi vấn đó. Câu 6 (5,0 điểm). Cảm nhận của em về đoạn thơ sau: Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân, Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung. Bốn bề bát ngát xa trông, Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia. Bẽ bàng mây sớm đèn khuya, Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng. Tưởng người dưới nguyệt chén đồng, Tin sương luống những rày trông mai chờ. Bên trời góc bể bơ vơ, Tấm son gột rửa bao giờ cho phai. Xót người tựa cửa hôm mai, Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ? Sân Lai cách mấy nắng mưa, Có khi gốc tử đã vừa người ôm. (Kiều ở lầu Ngưng Bích, Nguyễn Du, Ngữ văn 9, Tập 1, Nxb Giáo dục, 2019, tr.93) ――――HẾT―――― Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm. Họ và tên thí sinh ; Số báo danh HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN: NGỮ VĂN 2
- I. PHẦN TRẮC NGHIỆM (2,0 điểm) Câu 1 2 3 4 Đáp án B D A D Điểm 0,5 0,5 0,5 0,5 II. PHẦN TỰ LUẬN (8,0 điểm) Câu 5 (3,0 điểm) Ý Nội dung Điểm Em hãy viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ về lòng biết ơn. Trong đoạn 3,0 văn có sử dụng một câu nghi vấn. Gạch chân dưới câu nghi vấn đó. 1 Yêu cầu về hình thức 1,0 - Về hình thức: viết đúng hình thức đoạn văn. 0,5 - Về kiến thức Tiếng Việt: trong đoạn văn có sử dụng một câu nghi vấn; gạch 0,5 chân dưới câu nghi vấn đó. 2 Đảm bảo những ý cơ bản về nội dung 2,0 - Giải thích: Lòng biết ơn là sự trân trọng, ghi nhớ công ơn, tình cảm mà 0,25 người khác mang lại cho mình. Những hành động, việc làm mà họ giúp đỡ thậm chí là hi sinh để mang lại niềm vui, niềm hạnh phúc cho mình. - Biểu hiện: Công sinh thành, dưỡng dục của ông bà, cha mẹ; khắc ghi sự hi 0,25 sinh, cống hiến cho đất nước của thế hệ cha ông; biết ơn công lao dạy dỗ của thầy cô khi ta đến lớp; biết ơn từ những điều nhỏ nhất trong cuộc sống như biết ơn những người nông dân đã làm ra hạt gạo - Bàn luận: Ý nghĩa của lòng biết ơn: 1,0 + Lòng biết ơn là một tình cảm cao đẹp và thiêng liêng của mỗi con người; là truyền thống tốt đẹp của ông cha ta từ bao đời nay. + Có được sự quý mến, tôn trọng và được nhận lại nhiều sự giúp đỡ của mọi người. + Là một chuẩn mực để đánh giá nhân cách, sự trưởng thành của một con người. + Lòng biết ơn giúp chúng ta rèn luyện những đức tính tốt đẹp khác như: có niềm tin, có động lực vươn lên, có thêm nghị lực, sức mạnh, ý chí... + Thúc đẩy sự phát triển của xã hội, mọi người thường xuyên giúp đỡ và biết ơn nhau thì xã hội ấy sẽ tràn ngập tình yêu thương, vô cùng đáng sống. - Phê phán những người sống vô ơn, bội bạc, chỉ biết hưởng thụ thành quả 0,25 của người khác làm ra (ăn cháo đá bát, qua cầu rút ván). - Bài học: thí sinh rút ra bài học nhận thức và hành động phù hợp, suy nghĩ 0,25 tích cực. Câu 6 (5,0 điểm) * Yêu cầu về kỹ năng: 3
- Thí sinh hiểu đúng yêu cầu của đề bài; biết cách làm bài văn nghị luận văn học; bố cục ba phần rõ ràng; không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp; khuyến khích những bài viết sáng tạo. * Yêu cầu về kiến thức: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau trên cơ sở nắm chắc kiến thức về đoạn trích, không suy diễn tùy tiện. Cụ thể cần đảm bảo các ý cơ bản sau: Ý Nội dung Điểm 1 Giới thiệu về tác giả, tác phẩm, vấn đề nghị luận 0,5 2 Cảm nhận nội dung đoạn thơ a. Vị trí đoạn trích: 0,25 - Đoạn trích nằm ở phần thứ hai Gia biến và lưu lạc. Sau khi bị lừa vào chốn lầu xanh, Kiều uất ức định tự vẫn. Tú Bà vờ hứa hẹn sẽ gả Kiều vào nơi tử tế rồi đưa Kiều ra giam lỏng ở lầu Ngưng Bích, đợi thực hiện âm mưu mới. b. Sáu câu thơ đầu: Hoàn cảnh cô đơn tội nghiệp của Kiều 1,0 - Kiều ở lầu Ngưng Bích thực chất là bị giam lỏng “khoá xuân”. Kiều 0,5 trơ trọi giữa một không gian mênh mông, hoang vắng: “bốn bề bát ngát xa trông”. Các hình ảnh “non xa”, “trăng gần”, cát vàng”, “bụi hồng” gợi hình ảnh lầu Ngưng Bích đơn độc, chơi vơi giữa mênh mông trời nước. Từ trên lầu cao nhìn ra chỉ thấy những dãy núi mờ xa, những cồn cát bụi bay mù mịt. Đây có thể là cảnh thực mà cũng có thể là hình ảnh mang tính ước lệ để gợi ra sự mênh mông, rợn ngợp của không gian, qua đó diễn tả tâm trạng cô đơn của Kiều. - Cụm từ “mây sớm đèn khuya” gợi thời gian tuần hoàn, khép kín. Tất 0,5 cả như giam hãm con người, như khắc sâu thêm nỗi cô đơn khiến Kiều càng bẽ bàng, chán ngán, buồn tủi “bẽ bàng mây sớm đèn khuya”. Sớm và khuya, ngày và đêm, ngày lại qua ngày, Kiều “thui thủi quê người một thân” (Từ đây góc bể chân trời/Nắng mưa thui thủi quê người một thân), chỉ biết làm bạn với áng mây buổi sớm, ngọn đèn canh khuya. Đối diện với mây, với đèn, nàng càng thấm thía cái bẽ bàng của thân phận. Lớp lớp những nỗi niềm chua xót, đau thương khiến tấm lòng Kiều như bị chia xẻ: “Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng”. Vì vậy, dù cảnh có đẹp đến mấy, tâm trạng Kiều cũng không thể vui được. Nàn rơi vào cảnh cô đơn tuyệt đối. c. Tám câu tiếp: Nỗi nhớ thương Kim Trọng và nỗi thương nhớ cha 1,75 mẹ của Kiều. 4
- * Nhớ Kim Trọng: 0,5 - Nhớ Kim Trọng, Thúy Kiều nhớ về đêm thề nguyền hẹn ước dưới trăng: “Tưởng người dưới nguyệt chén đồng”. Trong đêm thề nguyền, Thúy Kiều và Kim Trọng đã thề non hẹn biển dưới ánh trăng“Vầng trăng vằng vặc giữa trời/Đinh ninh hai miệng một lời song song”. Trăng trong Truyện Kiều xuất hiện rất nhiều thế nhưng đây là lần đầu tiên cũng là lần cuối cùng trăng tròn đầy, viên mãn, sánh đặc như một nhân chứng đứng ra tác hợp cho mối tình Kim Kiều. - Nhớ về Kim Trọng nàng luôn hình dung ra cảnh Kim Trọng ngày đêm chờ đợi, mòn mỏi ngóng trông tin nàng “Tin sương luống những rày trông mai chờ”. Kim Trọng không hề hay biết nàng đã bán mình cứu cha và em. - Nàng nhớ người yêu với tâm trạng đau đớn: “Tấm son gột rửa bao giờ cho phai”. Có lẽ “tấm son” ấy là tấm lòng Kiều son sắt, thuỷ chung, không nguôi nhớ thương Kim Trọng. Cũng có thể là Kiều đang tủi nhục khi tấm lòng son sắt đã bị dập vùi, hoen ố, không biết bao giờ mới gột rửa cho được. Những câu thơ độc thoại nội tâm đã diễn tả thật sâu sắc, tinh tế tâm trạng ngập tràn nhớ thương xen lẫn nỗi đau đớn vò xé tâm can của Kiều khi nhớ về Kim Trọng. * Nhớ cha mẹ: 0,5 - Nhớ song thân, Kiều thương xót và hình dung ra cảnh cha mẹ ngày đêm tựa cửa mong ngóng, chời đợi tin con “Xót người tựa cửa hôm mai”. - Nàng xót thương da diết và day dứt khôn nguôi vì không thể “quạt nồng ấp lạnh”, phụng dưỡng song thân, băn khoăn không biết hai em có chăm sóc cha mẹ chu đáo hay không. Thành ngữ “quạt nồng ấp lạnh”, điển cố “sân Lai”, “gốc tử” đều nói lên tâm trạng nhớ thương, tấm lòng hiếu thảo của Kiều. Nàng tưởng tượng nơi quê nhà tất cả đã đổi thay, gốc tử đã vừa người ôm, cha mẹ ngày thêm già yếu. Cụm từ “cách mấy nắng mưa” vừa cho thấy sự xa cách bao mùa mưa nắng, vừa gợi được sự tàn phá của thời gian, của thiên nhiên lên con người và cảnh vật. Lần nào nhớ về cha mẹ, Kiều cũng “nhớ ơn chín chữ cao sâu” và luôn ân hận mình đã phụ công sinh thành, phụ công nuôi dạy của cha mẹ. * Nỗi nhớ thương của Kiều đã nói lên nhân cách đáng trân trọng của 0,5 nàng. Trong hoàn cảnh bị giam lỏng ở lầu Ngưng Bích Kiều là người đáng thương nhất nhưng nàng đã quên đi cảnh ngộ bản thân để lo nghĩ cho người khác, nàng đã hướng yêu thương vào những người thân yêu 5
- nhất. Trái tim nàng thật giàu yêu thương giàu đức hi sinh. Nàng thật sự là một người tình thuỷ chung, một người con hiếu thảo, một người có tấm lòng vị tha cao cả đáng quý. * Kiều nhớ Kim Trọng trước nhớ cha mẹ sau. 0,25 - Theo nhiều nhà nho thì như vậy là không đúng với truyền thống dân tộc, nhưng thật ra điều này vừa phù hợp với qui luật tâm lý, vừa thể hiện sự tinh tế của ngòi bút Nguyễn Du. Kiều bán mình cứu cha và em là đã đền đáp được một phần công lao cha mẹ, giải quyết xong mối xung đột giữa chữ hiếu và chữ tình: “Duyên hội ngộ, đức cù lao Bên tình bên hiếu, bên nào nặng hơn? Để lời thề hải minh sơn, Làm con trước phải đền ơn sinh thành.” - Trong lòng nàng luôn ám ảnh mặc cảm phụ tình chàng Kim: Ôi Kim lang, hỡi Kim lang! Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây! Chính vì vậy, trong hoàn cảnh cô đơn ngập tràn thương nhớ, Kiều nhớ đến Kim Trọng trước là phù hợp với logic tình cảm, thể hiện được trái tim giàu lòng nhân đạo, sự tinh tế của ngòi bút tâm lí bậc thầy Nguyễn Du. d. Nghệ thuật 0,5 - Thể thơ lục bát của dân tộc đạt đến mức mẫu mực cổ điển. - Bút pháp ước lệ nghiêng về sự gợi tả, giàu chất tạo hình. Hình ảnh thơ gợi 0,25 hình, gợi cảm. - Các điển tích, điển cố sử dụng linh hoạt, phù hợp. - Nguyễn Du là bậc thầy trong khả năng sử dụng ngôn ngữ. Đoạn thơ thể 0,25 hiện tài quan sát và sử dụng ngôn ngữ tinh diệu của thi hào Nguyễn Du. Trong thơ ông, tiếng Việt không chỉ giàu đẹp, tinh tế mà còn rất gợi cảm. Dưới bàn tay tài hoa của nhà thơ, ngôn ngữ như chạm khắc, giàu chất tạo hình, thoát khỏi khuôn khổ trói buộc của công thức ước lệ 3 Đánh giá, mở rộng 0,5 - Đoạn thơ thể hiện bức tranh tâm trạng của Thúy Kiều khi bị giam lỏng 0,25 ở lầu Ngưng Bích. Qua đó cho thấy Nguyễn Du là nhà thơ tấm lòng đồng cảm sâu sắc với con người. 6
- - Kiều ở lầu Ngưng Bích được xem là một trong những đoạn trích tiêu 0,25 biểu trong Truyện Kiều. Cái tâm và tài của Nguyễn Du đã tạo nên sức sống lâu bền cho đoạn trích cũng như Truyện Kiều - kiệt tác bất hủ của nền văn học dân tộc. 4 Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu; bài viết sáng tạo, giàu 0,5 chất văn. Lưu ý: - Cho điểm tối đa khi bài thi đảm bảo tốt cả hai yêu cầu về kĩ năng và kiến thức. - Điểm của bài thi là tổng điểm các câu cộng lại, cho điểm từ 0 đến 10. - Điểm lẻ làm tròn tính đến 0,25 điểm. -------- Hết ------- 7

