Đề cương ôn tập môn Sinh học Lớp 6 (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề cương ôn tập môn Sinh học Lớp 6 (Có đáp án)

1. ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN SINH 6 Câu 1:Hãy nêu tên, đặc điểm và chức năng những bộ phận chính của hoa. Bộ phận nào là quan trọng nhất? Vì sao? * Hoa gồm các bộ phận: Đài hoa, tràng hoa, nhị hoa, nhuỵ hoa ngoài ra còn có cuống hoa và đế hoa. - Đài hoa:là phần hơi loe ra nằm trên đế và cuống hoa có chức năng che chở cho hoa. - Tràng hoa: Do nhiều cánh hoa nằm phía trong đài hoa hợp thành.Tràng hoa có màu sắc khác nhau tuỳ theo từng loại hoa đôi khi còn có hương thơm để thu hút côn trúng đến và gây thụ phấn cho hoa, ngoài ra tràng hoa còn che chở và bảo vệ cho nhị và nhuỵ - Nhị có chỉ nhi dài mang bao phấn. Trong bao phấn có nhiều hạt phấn mang tế bào sinh dục đực là bộ phận sinh sản chủ yếu của hoa. - Nhuỵ có đầu nhuỵ ở phía trên, đầu nhuỵ có chất nhầy hoặc hơi dính, hơi loe rộng. phía dới có bầu nhuỵ phình to chứa noãn mang tế bào sinh dục cái đầu nhuỵ và bầu nhuỵ nối với nhau bởi vòi nhuỵ( vòi nhuỵ là 1 ống rỗng).Nhuỵ là bộ phận sinh sản chủ yếu của hoa. * Nhị và nhuỵ là bộ phận quan trọng nhất của hoa vì chúng giúp cho quá trình thụ phấn, kết hạt và tạo quả về sau duy trì nòi giống. * Chú ý:Đài hoa và tràng hoa tạo thành bao hoa. Câu 2. Thụ phấn là gì? Có mấy dạng thụ phấn?Phân biệt các dạng thụ phấn của hoa ? Ví dụ? * Thụ phấn:là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhuỵ * Có 2 dạng thụ phấn là tự thụ phấn và giao phấn * Phân biệt hai dạng thụ phấn: + Hoa tự thụ phấn:hạt phấn rơi vào đầu nhuỵ của chính hoa đó hiện tượng thụ phấn xảy ra trong 1 hoa lưỡng tính có nhị và nhuỵ chín cùng 1 lúc. - ít gặp trong thiên nhiên hơn hoa giao phấn. - Ví dụ:Hoa lạc, hoa đậu đen, đậu xanh, đậu phọng( hoa lạc), đậu hà lan. + Hoa giao phấn hạt phấn của hoa này chuyển đến đầu nhuỵ của hoa khác hiện tượng trên chỉ xảy ra giữa hai hoặc nhiều hoa khác nhau hoa đó có thể là hoa đơn tính hoặc hoa lưỡng tính có nhị và nhuỵ không chín cùng 1 lúc. - Rất thờng gặp trong thiên nhiên hơn hoa tự thụ phấn - Ví dụ: Hoa kê, hoa ngô, hoa mớp, hoa phi lao, cây bắp, cây bí đỏ. Câu 3: Có mấy hình thức thụ phấn ? Là những hình thức nào ?Nêu những đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ sâu bọ? Nêu những đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ gió? Những đặc điểm đó có lợi gì cho thụ phấn? * Có 3 hình thức thụ phấn chủ yếu:
2. - Thụ phấn nhờ sâu bọ, thụ phấn nhờ gió,thụ phấn nhờ con ngời. * Hoa thụ phấn nhờ sâu bọ: - Hoa riêng biệt, thường lớn và có nhiều màu sắc sặc sỡ và màu sáng các hoa nhỏ thường tập trung thành cụm hoặc thành chùm để thu hút sâu bọ. - Thường có hơng thơm hoặc có tuyến tiết mật để thu hút sâu bọ - Tràng hoa thường phức tạp để sâu bọ chui và hút mật dễ dính hạt phấn lên cơ thể và chuyển sang đầu nhuỵ của hoa khác. - Hạt phấn to có gai, ướt để dễ dính vào cơ thể sâu bọ và đầu nhuỵ - Đầu nhuỵ có chất dính. + ý nghĩa: Những đặc điểm này giúp hoa được thụ phấn tốt hơn, khả năng giao phấn cũng tốt hơn. *Đặc điểm hoa thụ phấn nhờ gió + Hoa thường tập trung ở đầu ngọn cây( đón gió) + Hoa thường không có màu hoặc màu không sặc sỡ,thường không có hương thơm. + Tràng hoa thường đơn giản để đầu nhuỵ rễ nhận hạt phấn do gió mang đến. + Bao hoa thường tiêu giảm thuận tiện cho việc tung hạt phấn. + Chỉ nhị dài, bao phấn treo lủng lẳng. + Hạt phấn nhiều,nhỏ,nhẹ dễ được gió mang đi và có thể bay xa + Đầu nhị dài,bề mặt tiếp xúc lớn, có nhiều lông hứng và giữ được nhiều hạt phấn. Những đặc điểm trên giúp hạt phấn của hoa dễ dàng phát tán sang các hoa khác khi gió mang đi, cũng nh giúp nhuỵ hoa dễ nhận hạt phấn từ hoa khác do gió mang đi xa Câu 4: Những cây có hoa nở về ban đêm như nhài, quỳnh, dạ hương có những đặc điểm gì để thu hút sâu bọ? - Các loài hoa này thường có màu trắng => làm nổi bật trong đêm tối khiến sâu bọ dễ nhận ra - Các loại hoa này có hương thơm đặc biệt có tác dụng kích thích sâu bọ tìm đến dù chúng có thể nhận ra hoa. Câu 5. Phân biệt thụ phấn với thụ tinh ? Thụ phấn và thụ tinh có mối quan hệ với nhau như thế nào? * Thụ phấn là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhuỵ * Thụ tinh là hiện tượng tế bào sinh dục đực ( tinh trùng) của hạt phấn kết hợp với tế bào sinh dục cái ( trứng ) có trong noãn tạo thành tế bào mới gọi là hợp tử. * Phân biệt:- Hiện tượng thụ phấn chỉ tạo cơ hội cho tế bào sinh dục đực của hạt phấn đến gặp tế bào sinh dục cái trong noãn để thực hiện thụ tinh. - Hiện tượng thụ tinh có sự kết hợp giữa 2 tế bào sinh dục đực cà cái tạo thành hợp tử đó là có sở vật chất đầu tiên cho sự hình thành cơ thể mới .
3. - Muốn có hiện tượng thụ tinh phải có hiện tượng thụ phấn nhưng hạt phấn phấn phải được nảy mầm do đó thụ phấn là điều kiện cần cho thụ tinh xảy ra. Câu 6. Trong những trường hợp nào thụ phấn nhờ ngời là cần thiết? Cho ví dụ. Nuôi ong trong vườn cây ăn quả có lợi gì? * Thụ phấn nhờ người là cần thiết trong những điều kiện thời tiết bất lợi, việc thụ phấn tự nhiên gặp khó khăn ví dụ: - Bắp thụ phấn nhờ gió nếu không có gió hạt phấn khó tung ra hoặc khi gió quá mạnh sẽ đẩy hạt phấn đi mất. - Mớp, bầu, bí thụ phấn nhờ sâu bọ nhưng nếu gặp ma nhiều, mật hoa và hạt phấn bị nước làm rửa trôi ong bướm không đến thì hoa ít được thụ phấn. * Việc nuôi ong trong vờn cây ăn quả vừa có lợi cho cây vừa có lợi cho con ngời. - Ong lấy phấn hoa sẽ giúp cho sự thụ phấn cho hoa, quả đậu nhiều hơn. - Giúp ong lấy đợc nhiều phấn và mật hoa nên sẽ tạo đợc nhiều mật hơn tăng nguồn lợi về mật. Câu 7. Quả và hạt do bộ phận nào của hoa tạo thành ? Những cây nào khi quả đã hình thành vẫn còn giữ lại 1 bộ phận của hoa? Tên bộ phận đó là gì? * Sự hình thành quả và hạt: - Hạt :- Tế bào hợp tử phân chia nhanh => phôi - Vỏ noãn => vỏ hạt - Phần còn lại chứa chất dinh dưỡng dự trữ cho hạt - Quả: - Bầu nhuỵ biến đổi => quả chứa hạt. - Các bộ phận khác hoé và rụng đi * Quả hồng, cà, cà chua vẫn giữ lại bộ phận đài hoa. Quả chuối, bắpvẫn giữ lại bộ phận đầu nhuỵ, vòi nhuỵ. * Chú ý: Hạch cứng và rắn chắc của quả đào, mơ, xoài, táo takhông phải là vỏ hạt, hạch đó do phần trong cùng của vỏ quả biến đổi thành. Câu 8.Dựa vào đặc điểm nào để phân chia các loại quả? Đặc điểm của các loại quả đó? * Quả do bầu nhuỵ biến đổi thành sau khi thụ tinh gồm các lớp vỏ quả, quả chứa hạt ở bên trong. * Căn cứ vào đặc điểm của vỏ quả khi chín có thể chia quả thành 2 nhóm chính là nhóm quả khô và nhóm quả thịt. + Nhóm quả khô: là loại quả khi chín có vỏ khô, cứng mỏng. Quả khô gồm 2 loại: Quả khô nẻ và quả khô không nẻ. - Quả khô nẻ: Khi chín vỏ quả tự mở, tách thành các mảnh vỏ. Ví dụ: Quả cải, thầu dầu, đậu xanh, quả bã đậu, đậu đen, quả muồng. - Quả khô không nẻ: Khi chín vỏ quả không tự mở. Ví dụ: Quả rau mùi, quả chò, quả lúa, quả bồ kết.
4. + Nhóm quả thịt: là loại quả khi chín mềm, vỏ dày chứa thịt quả . Quả thịt gồm quả mọng và quả hạch. - Quả mọng: vỏ quả chứa toàn thịt nạc hoặc mọng nước như quả đu đủ, quả chuối, quả cà chua, quả táo tàu. - Quả hạch: Quả có hạch cứng bọc lấy hạt như quả xoài, quả mơ, quả táo ta, quả đào. Câu 9:Vì sao người ta phải thu hoạch đậu xanh, đâu đen trước khi quả chín khô? * Đậu xanh và đậu đen là quả khô nẻ, khi chín vỏ quả tự tách ra làm hạt rơi xuống đất, không thu hoạch được. Vì vậy phải thu hoạch trứơc khi quả chín khô. Câu 10: Cấu tạo và chức năng của hạt? Các bộ phận của hạt Chức năng - Vỏ hạt - Bảo vệ phôi Lá mầm Hai lá mầm ( Cây 2 lá mầm) Một lá mầm ( Cây 1 lá mầm) Phát triển thành cây Phôi Chồi mầm con Thân mầm Rễ mầm Chất dinh dưỡng dự trữ trong lá mầm hoặc trong phôi nhũ. Nuôi phôi Câu 11: Cho ví dụ về hạt của cây 1 lá mầm và hạt 2 lá mầm , nêu cấu tạo của các hạt đó ? So sánh 2 loại hạt đó? * Hạt lạc là hạt cây 2 lá mầm. Hạt lạc có cấu tạo tương tự như hạt đỗ đen gồm: - Vỏ hạt. - Phôi gồm 2 lá mầm dày chứa chất dinh dưỡng dự trữ, chồi mầm, thân mầm, và rễ mầm * Hạt thóc là hạt cây 1 lá mầm. Hạt thóc có cấu tạo tương tự như hạt ngô gồm: - Vỏ hạt. - Phôi gồm 1 lá mầm, chồi mầm, thân mầm, và rễ mầm. - Phôi nhũ chứa chất dinh dưỡng dự trữ. * So sánh: - Giống nhau: Đều gồm vỏ, phôi có 4 bộ phận và chất dinh dưỡng dự trữ. - Khác nhau: Hạt lạc Hạt thóc - Phôi có 2 lá mầm - Phôi có 1 lá mầm - Không có phôi nhũ, chất dinh dưỡng - Chất dinh dưỡng dự trữ nằm trong dự trữ nằm trong hai lá mầm. phôi nhũ
5. * Chú ý: Hạt của cây 2 lá mầm đa số không có phôi nhũ nh hạt lạc, đậu, bầu bí.... một số ít vẫn có phôi nhũ như cây 1 lá mầm.