Sáng kiến kinh nghiệm Nâng cao chất lượng dạy - học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức: Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu học

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Nâng cao chất lượng dạy - học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức: Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu học

1. MỤC LỤC Nội dung Trang Mục lục 1 I. Đặt vấn đề 2 II. Nội dung 1. Cơ sở lí luận 3 2. Cơ sở thực tiễn 4 3. Giải pháp 6 4. Hiệu quả 11 III. Kết luận, kiến nghị 1. Kết luận 14 2. Kiến nghị, đề xuất 16 1
2. PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ Chất lượng Dạy – Học ở các bậc học trong đó có bậc Tiểu học là vấn đề được xã hội nói chung và ngành Giáo dục nói riêng đặc biệt quan tâm hiện nay. Trên thực tế, sau mỗi năm học số học sinh thi lại trong hè hoặc lưu ban ở các nhà trường vẫn còn chiếm tỷ lệ đáng kể. Bên cạnh đó hiện tượng học sinh lên lớp nhưng chưa thực sự đạt chuẩn về kiến thức, kĩ năng của lớp học trước vẫn xảy ra ở các trường học, trong đó có các trường Tiểu học mà vẫn chưa có biện pháp gì giải quyết triệt để. Đặc biệt, từ năm học 2014 – 2015 việc đánh giá học sinh có sự thay đổi cơ bản là không đánh giá thường xuyên bằng điểm số mà đánh giá bằng nhận xét, không chữa lỗi sai cho học sinh mà chỉ gợi ý chỉ ra lỗi sai, học sinh được đánh giá ba nội dung (kiến thức các môn học và hoạt động giáo dục; sự hình thành và phát triền năng lực; sự hình thành và phát triển phẩm chất), Những năm học trước giáo viên vẫn còn lúng túng chưa tháo gỡ được hết thì nay lúng túng lại nhân đôi. Vậy chất lượng dạy – học của các trường Tiểu học đạt được như chỉ tiêu kế hoạch xây dựng đầu năm hay không ? Quan tâm tới chất lượng day – học của nhà trường phải bắt đầu từ năng lực đội ngũ giáo viên, từ chữ “tâm” của người làm thầy. Làm cho thầy hiểu, thầy biết, thầy vận dụng linh hoạt và có cả sáng tạo khi dạy thì mới có sự khả thi cho hiệu quả học của trò. Và điều đó chỉ có thể hình thành được nhờ sự tương tác, chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau trong sinh hoạt chuyên môn mới. Bởi đó là một trong các hình thức giáo viên được tự học và được bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực cho bản thân, từ đó nâng cao chất lượng học tập của học sinh và chất lượng giáo dục học sinh của giáo viên. Trong sinh hoạt chuyên môn có nhiều hình thức lựa chọn với nội dung đa dạng, phong phú. Song đòi hỏi người phụ trách cần nghiên cứu đến tính thực tiễn về năng lực đội ngũ và điều kiện của nhà trường để buổi sinh hoạt chuyên môn ấy đạt hiệu quả. 2
3. Trước những yêu cầu đặt ra, xuất phát từ đặc điểm nhà trường, năng lực của giáo viên. Đặc biệt là những hạn chế, nguyên nhân chính làm ảnh hưởng đến chất lượng day – học, tôi đã tiến hành nghiên cứu sáng kiến: “Nâng cao chất lượng dạy - học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức: Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu học”. PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lí luận của vấn đề: Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động nhằm bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho giáo viên, góp phần tháo gỡ những khó khăn trong quá trình giảng dạy và thực hiện nhiệm vụ. Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn là những vấn đề về thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục học sinh, thực hiện các văn bản chỉ đạo, thực thi nhiệm vụ năm học và các yêu cầu mang tính thực tiễn được mang ra thảo luận, phân tích dưới nhiều góc độ và rút ra những kết luận sư phạm, những biện pháp khả thi có thể vận dụng vào thực tiễn, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên. Sinh hoạt tổ chuyên môn nhằm góp phần bồi dưỡng giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học. Vậy thực chất của việc sinh hoạt chuyên môn là gì? Đó chính là những vấn đề xoay quanh câu hỏi “Làm thế nào để nâng cao hiệu quả giờ dạy, chất lượng học tập của học sinh?”. Để việc sinh hoạt tổ chuyên môn trong nhà trường đi đúng hướng, đạt được mục tiêu thì cần thiết phải quản lí, chỉ đạo nội dung này một cách khoa học, chặt chẽ và có những biện pháp quản lí khả thi nhất phù hợp điều kiện thực tế về đội ngũ giáo viên, tình hình học sinh trong môi trường sư phạm của nhà trường. Mặt khác, việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn có nhiều hình thức khác nhau nhưng thực tế hình thức có tác động trực tiếp đến hiệu quả dạy hàng ngày của giáo viên nhất chính là hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học” trong sinh hoạt chuyên môn mới được Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ và Phòng Giáo dục và Đào tạo Cẩm 3
4. Khê xác định là nhiệm vụ quan trọng trong kế hoạch chỉ đạo các trường Tiểu học từ năm học 2014 – 2015 và năm học 2015-2016. Mặc dù đã trải qua hai năm học thực hiện sinh hoạt chuyên môn mới nhưng do thói quen của hình thức “Dự giờ học tập đồng nghiệp” (sinh hoạt chuyên môn truyền thống) mà giáo viên chưa tích cực thay đổi đã làm cho hiệu quả của sinh hoạt chuyên môn bị ảnh hưởng. Vậy làm thế nào để qua mỗi buổi sinh hoạt chuyên môn từng giáo viên sẽ học tập được một điều gì hữu ích cho chuyên môn nghiệp vụ của mình? Làm thế nào để sinh hoạt chuyên môn trở thành “món ăn tinh thần” không thể thiếu của mỗi thầy, cô giáo? Làm thế nào để sinh hoạt chuyên môn mang lại hiệu quả thiết thực nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và mang lại hiệu quả học tập cho học sinh, nâng cao chất lượng giáo dục? Đây là những vấn đề người làm công tác chuyên môn trong nhà trường sẽ đặc biệt quan tâm và tìm ra phương hướng giải quyết trong quá trình xây dựng kế hoạch chỉ đạo của năm học, của kỳ học và từng tháng học. 2. Thực trạng của vấn đề: Trường Tiểu học Tuy Lộc 1 có tổng số 23 giáo viên, được chia thành hai tổ chuyên môn: Tổ chuyên môn 1,2,3 gồm 12 giáo viên và tổ chuyên môn 4,5 gồm 11 giáo viên. Mỗi tổ chuyên đều có một tổ trưởng và một tổ phó là những giáo viên có năng lực, được tập thể tín nhiệm. Hoạt động chuyên môn của nhà trường trong nhiều năm đã có nề nếp, chất lượng dạy và học được duy trì mà chưa có sự tiến bộ. Hằng năm nhà trường vẫn còn một bộ phận học sinh phải thi lại hoặc lưu ban: Cụ thể năm học 2013 – 2014 tỷ lệ thi lại và lưu ban là 6/398em = 1,5%; năm học 2014 - 2015 tỷ lệ chưa hoàn thành chương trình lớp học là 04/ 439em = 0,9%. Một bộ phận giáo viên còn coi nhẹ, chưa thực sự say mê với chuyên môn, chưa nhìn thấy được bài học giá trị từ mỗi buổi sinh hoạt chuyên môn, trong các buổi sinh hoạt chuyên môn ít phát biểu chia sẻ ý kiến của mình hoặc phát biểu chia 4
5. sẻ ý kiến mang tính định kiến. Mà công tác quản lý chỉ đạo còn bộc lộ sự nể nang, có lúc còn chưa nghiêm. Người điều hành chủ trì trong chỉ đạo còn nguyên tắc, chưa biết cách khơi gợi, động viên giáo viên nên phần lớn khiến cho họ rơi vào tình trạng “an phận thủ thường”, ngại xung phong chuẩn bị bài dạy; mặt khác việc phối hợp hỗ trợ chuẩn bị bài của các thành viên trong tổ, nhóm chưa tích cực cũng là nguyên nhân. Trong dự giờ đồng nghiệp, nhiều giáo viên chưa nhập tâm được hình thức sinh hoạt chuyên môn mới như chọn vị trí quan sát chưa phù hợp (vài giáo viên còn ngồi cuối lớp), chủ yếu quan sát và ghi theo nội dung bài học đó. Mà chưa biết cách quan sát xem học sinh học như thế nào? học được những gì? các em có gặp khó khăn không? ai giúp đỡ các em? các em biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ chưa?... Khi tham gia chia sẻ tiết dạy, các ý kiến còn mang tính áp đặt một chiều nên giáo viên dạy không tránh khỏi áp lực về tâm lý gần như phê phán. Thậm chí còn có ý kiến đưa ra cách dạy cứng nhắc cho một loại bài hay một bộ môn nào đó. Việc này khiến cho nhiều giáo viên dễ dập khuân theo một quy trình trong dạy học, mà dạy theo quy trình thường không phù hợp với tất cả các lớp và năng lực giáo viên, không phát huy được khả năng sáng tạo, linh hoạt của giáo viên, dẫn tới chất lượng học tập của học sinh không được cải thiện. Người chủ trì chưa đổi mới được cách thức tổ chức điều hành buổi sinh hoạt chuyên môn, còn lúng túng trước những ý kiến chia sẻ chung chung, không biết khơi gợi để làm rõ được những yếu tố thành công, những yếu tố chưa thành công?, nguyên nhân?, giải pháp? bài học?. Không khí buổi sinh hoạt chuyên môn thường trầm lắng hoặc căng thẳng khiến giáo viên bị ức chế, thậm chí không học được gì từ buổi sinh hoạt chuyên môn. Khi tìm hiểu và nghiên cứu những thực trạng trên về sinh hoạt chuyên mới với hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học”. Tôi nhận thấy cán bộ quản lý nhà trường cần phải tổ chức thực hiện nghiêm túc sinh hoạt chuyên môn mới thay thế sinh hoạt chuyên môn truyền thống. Phài làm cho đội ngũ giáo viên nhận thức đúng, đủ về 5
6. những cái mới trong sinh hoạt chuyên mới với hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học”. Trong đó mọi thành viên đều tôn trọng, tin tưởng và mở rộng tâm hồn học hỏi đồng nghiệp, giúp bản thân họ nắm bắt sâu sắc hơn về học sinh. Nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên. 3. Các giải pháp đã thực hiện: 3.1. Chia sẻ tầm nhìn, giúp người tham gia nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của sinh hoạt chuyên môn mới. Trước những khó khăn ấy, tôi đã tổ chức sinh hoạt chuyên môn tập trung với mục đích giúp giáo viên hiểu: Từ việc xác định sinh hoạt chuyên môn nói chung và hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học” là quá trình các giáo viên tham gia vào các khâu từ chuẩn bị, thiết kế bài học sáng tạo; dạy thể nghiệm, dự giờ; suy ngẫm và chia sẻ các ý kiến sâu sắc về những gì đã diễn ra trong việc học của học sinh. Đây là hoạt động học tập lẫn nhau, học tập trong thực tế, là nơi thử nghiệm và trải nghiệm cái mới, là nơi kết nối lý thuyết với thực hành, giữa ý định và thực tế. Trong quá trình học tập đó, giáo viên sẽ học được nhiều điều để phát triển năng lực chuyên môn mới. Họ có động lực tham gia sinh hoạt chuyên môn để học tập lẫn nhau. Họ thấy được sinh hoạt chuyên môn có mục đích chính là nâng cao chất lượng bài học của học sinh. Để đạt được mục tiêu chính đáng ấy nhà trường biết tổ chức thực hiện: Dự giờ đồng nghiệp 6
7. Tránh để giáo viên có suy nghĩ coi đó chỉ là việc sinh hoạt chuyên môn thông thường mà họ đã và đang thực hiện từ trước đến nay và không học tập được nhiều. Giúp giáo viên biết chọn vị trí quan sát hợp lý ngay từ những buổi đầu học cách quan sát tinh tế, nhạy cảm của học sinh. Hình thành khả năng quan sát, phán đoán và phản ứng trước thông tin thu thập được về học sinh – đây là một năng lực mới đặc biệt quan trọng và cần thiết đối với giáo viên khi tham gia dự giờ. - Đào sâu hiểu biết về công việc của mỗi giáo viên, làm cho họ hiểu sâu, rộng hơn về học sinh, đồng nghiệp, về bản thân trước các yêu cầu luôn thay đổi trong hoạt động dạy học ở từng năm học ( Phương pháp dạy học “Bàn tay nặn bột”, chương trình dạy Tiếng Anh mới, dạy học nâng cao năng lực Tiếng Việt, dạy học lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, Dạy học Tiếng Việt 1 – CGD, ). Hình thành sự chấp nhận lẫn nhau giữa các giáo viên; giữa giáo viên với học sinh (thể hiện thông qua sự tôn trọng lắng nghe ý kiến của người khác và đưa ra ý kiến mang tính xây dựng, vận dụng có sự sáng tạo ). Cùng nhau xây dựng môi trường sinh hoạt chuyên môn thân thiện: Cộng tác giải quyết các vấn đề đặt ra ( ví dụ: các tình huống khó khăn học sinh gặp trong bài học, nội dung chương trình chưa phù hợp đối tượng, học sinh nhận được sự giúp đỡ kịp thời hây chưa, học sinh biết tìm kiếm sự hỗ trợ không, từ đó sẽ có những giải pháp thiết thực được chia sẻ cho mỗi tình huống) giữa các giáo viên; xây dựng tình đồng nghiệp, mối quan hệ nhà trường thân thiện, học tập lẫn nhau. Tạo động lực sư phạm tích cực, sự quan tâm, niềm say mê chuyên môn của tất cả giáo viên, bộ quản lý; giáo viên hiểu biết về mối quan hệ giữa các qui định, chính sách của ngành (đổi mới phương pháp, đổi mới đánh giá, xếp loại học sinh, ) và công việc hàng ngày của mỗi giáo viên. 7
8. Buổi chia sẻ sinh hoạt chuyên môn liên trường 3.2. Đề ra và thực hiện các nguyên tắc để đảm bảo việc sinh hoạt chuyên môn với hình thức “Dự giờ - Chia sẻ” đạt hiệu quả: * Sáu nguyên tắc chung về quản lý: - Coi sinh hoạt chuyên môn nói chung và với hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học” là trụ cột, là chính sách quan trọng nhất. - Hiểu rõ và tin tưởng ý nghĩa, tầm quan trọng và cùng nhau nhất trí quan tâm thực hiện. - Cùng được tham gia và thực hiện đúng kỹ thuật. - Có sự hỗ trợ cụ thể, thường xuyên từ các cấp quản lý. - Vận dụng, trải nghiệm những ý tưởng sáng tạo, những hiểu biết mới. - Thực hiện theo hai giai đoạn và thực hiện liên tục, đó là: Thứ nhất, là hình thành cách dự giờ, suy ngẫm mới, xây dựng quan hệ đồng nghiệp mới. Thứ hai, là tập trung phân tích các nguyên nhân, các mối quan hệ trong giờ học và tìm ra biện pháp cải tiến và nâng cao chất lượng bài học. * Các nguyên tắc chung về kỹ thuật: 8
9. - Khuyến khích sự chủ động tìm tòi, sáng tạo của tất cả các giáo viên khi chuẩn bị bài dạy minh họa và áp dụng vào việc dạy học hàng ngày về việc học và các vấn đề liên quan đến việc học của học sinh. - Ai cũng phải có ý kiến riêng; ý kiến phải cụ thể, tỷ mỉ. Lắng nghe và tôn trọng các ý kiến của nhau; không xếp loại giờ dạy; không phê bình, chì chích (giáo viên và học sinh). 3.3. Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động. Mỗi buổi sinh hoạt chuyên môn “Dự giờ - Chia sẻ bài học” cần thực hiện đầy đủ 4 bước: Bước 1. Chuẩn bị bài dạy minh họa: Phân công người dạy trên cở sở động viên, khuyến khích để giáo viên tự xung phong chuẩn bị bài dạy và một nhóm hoặc một tổ giáo viên tham gia hỗ trợ xây dựng bài dạy. Yêu cầu bài dạy minh họa phải có sự sáng tạo. Bước 2. Tiến hành bài học và dự giờ: Đây là bước để giáo viên dạy minh họa bài học và các giáo viên dự giờ thu thập thông tin để chuẩn bị cho việc suy ngẫm và chia sẻ. Vì thế, cần giúp giáo viên chọn vị trí quan sát phù hợp (đứng ở hai bên sườn lớp học hoặc phía trên lớp học) và phải thực hiện tốt nguyên tắc tập trung quan sát vào việc học của học sinh, ghi chép cụ thể những gì quan sát được về học sinh (học tích cực phần nào? Nguyên nhân? Chưa học hoặc gặp khó khăn phần nào? Nguyên nhân? Đã được hỗ trợ chưa? Có kịp thời không ? Giải pháp tốt hơn là gì ? Bài học được là gì ?...). Quay vi deo bài học. Bước 3. Suy ngẫm và thảo luận về bài học: Suy ngẫm và chia sẻ ý kiến của các giáo viên về bài học sau khi dự giờ là đặc biệt quan trọng, là công việc có ý nghĩa quan trọng nhất trong sinh hoạt chuyên môn, là yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả của sinh hoạt chuyên môn. Vì suy ngẫm gắn liền với thảo luận và chia sẻ ý kiến. Các ý kiến đưa ra nhiều hay ít, tinh tế và sâu sắc hay hời hợt và nông cạn sẽ quyết định hiệu quả học tập, phát triển 9
10. năng lực của tất cả những người tham gia sinh hoạt chuyên môn. Tuy nhiên đây là khâu khó, phức tạp nhất nhưng đặc biệt thú vị, rất cần có tinh thần cộng tác, xây dựng của người tham gia và đặc biệt là vai trò, năng lực của người chủ trì. Vì vậy người chủ trì cần biết tạo không khí vui vẻ, thoải mái trước khi chia sẻ và trong quá trình chia sẻ bằng những câu nói khôi hài nhưng hướng về chủ đề chia sẻ, biết khơi gợi, hỗ trợ và động viên khi giáo viên gặp khó khăn hoặc chia sẻ ý kiến chưa rõ. Suy ngẫm khác với đánh giá ở chỗ không có tiêu chuẩn và tiêu chí cụ thể nào. Do đó bằng những phán đoán về những thực tế vừa xảy ra trong giờ dự và đã từng xảy ra với bản thân người dự ( dựa vào năng lực, hiểu biết, kinh nghiệm vốn có để suy ngẫm) để người dự chia sẻ một cách thoải mái và mang tính xây dựng. Bước 4. Vận dụng cho thực tế dạy học hàng ngày: Đây là bước làm gián tiếp, không nằm trực tiếp trong quy trình sinh hoạt chuyên môn. Tuy nhiên nó không tách rời việc sinh hoạt chuyên môn, giáo viên sẽ nghiên cứu, vận dụng, kiểm nghiệm những gì đã học và tự đúc rút thêm những vấn đề thắc mắc, băn khoăn. Trên cơ sở đó, tiếp tục tìm tòi trong sinh hoạt chuyên môn ( giáo viên có thể dạy lại bài học đó, chuẩn bị bài minh họa tiếp theo) hoặc vận dụng các giờ dạy hàng ngày của mình. Trong quá trình thực hiện 4 bước, cần giúp giáo viên chú ý đến các nguyên tắc đổi mới bài học hàng ngày: Đó là, ngừng truyền thụ kiến thức bằng phương pháp truyền thống; tăng cường áp dụng học tập cộng tác; sử dụng đồ dùng học tập thực tế (phù hợi với nội dung, đối tượng và điều kiện); học tập “cùng nhảy” (đó là tổ chức các nhóm học tập nhỏ gồm ba, bốn học sinh); Học tập vươn tới ( hướng các em khám phá, tìm tòi ra những kiến thức trên cơ sở hiểu biết hoặc hợp tác cùng bạn, không ngừng tìm kiếm ở các mảng nội dung kiến thức khác); chia sẻ ý tưởng (mạnh dạn nêu lên những ý tưởng của mình trong quá trình học hoặc tìm tòi trinh phục kiến thức). 3.4. Xây dựng chiến lược hành động gắn liền với vai trò của cá nhân để thực hiện sinh hoạt chuyên môn mới thành công. 10
11. * Đối với Hiệu trưởng: Có ảnh hưởng rất lớn tới hiệu quả sinh hoạt chuyên môn mới. Bởi vậy, về phía Hiệu trưởng trước tiên chia sẻ tầm nhìn của bản thân với giáo viên; giúp giáo viên nhận thấy những vấn đề về giờ dạy; xây dựng kế hoạch tổ chức sinh hoạt chuyên môn tại trường; tạo tâm lý thoải mái cho giáo viên; thay đổi thói quen quan sát, thu thập thông tin khi dự giờ; xây dựng mối quan hệ lắng nghe trong khi chia sẻ, suy ngẫm về bài học; phá vỡ thói quen chia sẻ cũ có tính chất tiêu cực; kiên định và kiên trì đối với sinh hoạt chuyên môn mới. Hiệu trưởng cùng tham gia SHCM * Đới với Phó hiệu trưởng: Là người giúp việc cho Hiệu trưởng về việc chỉ đạo công tác chuyên môn trong nhà trường. Vì vậy, Phó hiệu trưởng cần lên kế hoạch sinh hoạt chuyên môn (Dự giờ - Chia sẻ bài học) hàng năm, điều chỉnh lịch sinh hoạt chuyên môn; chịu trách nhiệm tổ chức, điều hành thực hiện sinh hoạt chuyên môn (tổ chức thực hiện nghiêm 4 bước ); Gương mẫu đi đầu thực hiện giờ dạy minh họa; thuyết phục, động viên và nhắc nhở các giáo viên khác tích cực tham gia sinh hoạt chuyên môn; hỗ trợ, giúp đỡ và bồi dưỡng năng lực (quan sát, chia sẻ, 11
12. điều hành ) cho mọi giáo viên khi gặp khó khăn hoặc cần sự trợ giúp; tổ chức thực hiện nghiêm túc các yêu cầu của sinh hoạt chuyên môn mới: Dự giờ - Chia sẻ bài học. * Đối với Tổ trưởng chuyên môn và giáo viên cốt cán: Trực tiếp cùng giáo viên dạy minh họa chuẩn bị bài; làm nòng cốt khi thảo luận trong sinh hoạt chuyên môn và thực hiện hóa hiệu quả sinh hoạt chuyên môn trong các bài học hàng ngày; truyền đạt sự đồng thuận và quyết định của nhà trường cho tổ khối của mình cũng như truyền đạt lại các ý kiến của các giáo viên cho các nhóm. * Đối với giáo viên: Tất cả đều được tham gia sinh hoạt chuyên môn vì mục đích của sinh hoạt chuyên môn là xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa các thành viên trong nhà trường và tạo cơ hội học tập cho tất cả mọi người để nâng cao chất lượng dạy – học. Do vậy, trong sinh hoạt chuyên môn giáo viên cần có thái độ và hành động tích cực chia sẻ, hỗ trợ đồng nghiệp chuẩn bị bài dạy minh họa; tác phong đúng mực khi dự giờ, tránh những hành động làm phiền học sinh trong giờ học; Cần rèn luyện và học cách quan sát, thu thập thông tin đầy đủ trong từng hoạt động học tập của học sinh và hỗ trợ kịp thời học sinh trong giờ học; tôn trọng mọi ý kiến chia sẻ và mở rộng việc học hỏi đồng nghiệp, chú ý kỹ năng lắng nghe đồng nghiệp trong khi chia sẻ ý kiến. Các ý kiến chia sẻ phải xoay quanh ý định của giáo viên và việc tham gia vào các hoạt động của học sinh đáp lại sự hướng dẫn của giáo viên. Chia sẻ được những điều học được từ giáo viên dạy và từ hoạt động học tập của học sinh trong giờ học và từ những vấn đề chia sẻ từ giáo viên khác; phải lần lượt từng người phát biểu ý kiến chia sẻ nhằm tái tạo lại tình huống học tập của học sinh, biết rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân sau khi chia sẻ và suy ngẫm. 4. Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm: Bước đầu đã xây dựng được môi trường sinh hoạt chuyên môn khá thân thiện trong nhà trường, ở đó mọi thành viên đều tôn trọng, tin tưởng và sẵn sàng học hỏi đồng nghiệp, giúp cho giáo viên hiểu biết sâu sắc hơn về học sinh, nâng 12
13. cao năng lực dạy học cho giáo viên. Giáo viên có nhận thức sâu sắc hơn về sinh hoạt chuyên môn mới “ Dự giờ - Chia sẻ bài học”: - Việc phân công giáo viên chuẩn bị bài dạy không còn năng nề, khó khăn như những năm học trước nữa mà giáo viên tự xung phong đảm nhận. Một nhóm giáo viên đang chuẩn bị bài dạy - Các giáo viên khác tích cực và tự giác hơn trong việc cùng tham gia chuẩn bị bài dạy của đồng nghiệp mà không cần phải phân công. Đặc biệt, các giáo viên có năng lực chưa tốt cũng mạnh dạn chuẩn bị bài dạy không chỉ một lần mà hai, ba lần với mong muốn đạt được hai chữ “thành công”. Trong quá trình chuẩn bị bài dạy việc hỗ trợ chuẩn bị của các giáo viên trong nhóm, tổ thể hiện tinh thần tập thể cao cho nên bài dạy có sự sáng tạo, mới mẻ hơn trước rất nhiều. - Người dự luôn chọn cho mình một vị trí phù hợp, khả năng quan sát và thu thập thông tin trong bài học cũng tốt hơn rất nhiều. 13
14. - Không khí buổi chia sẻ sôi nổi; các ý kiến chia sẻ cụ thể hơn, rõ hơn. Khi được chủ trì mời chia sẻ hầu như mọi giáo viên đều tham gia tích cực, không còn hiện tượng lúng túng, khó khăn như trước. Cảm giác bị áp lực cũng đã bị xóa bỏ. - Nhiều bài học để lại ấn tượng sâu sắc, tốt đẹp không chỉ trong giáo viên mà người quản lý điều hành cũng cảm thấy hài lòng và hào hứng: giáo viên tự tin đưa ra những ý kiến chia sẻ làm cho buổi sinh hoạt chuyên môn không còn bị gián đoạn như trước, người chủ trì phải khéo léo thì mới dừng được buổi chia sẻ. Nhiều bài học bổ ích được giáo viên chia sẻ, mỗi người nhận thức được cho mình một bài học riêng cho dù bắt nguồn từ yếu tố tích cực của bài học hay yếu tố hạn chế đều rất quý. - Việc vận dụng vào bài học hàng ngày của giáo viên cũng rất tiến bộ: tự bản thân giáo viên dạy rồi cảm nhận và chia sẻ những điều mình vận dụng thành công (có giáo viên thành công về cách quan sát để hỗ trợ học sinh kịp thời, có giáo viên chia sẻ thành công về cách xử lý một số tình huống thường xảy ra trong bài học; giáo viên khác thành công trong cách tổ chức học sinh học theo nhóm ngẫu nhiên, thành công về phát huy khả năng tự học, sáng tạo của học sinh, .). - Thực tế thăm lớp, dự giờ của nhà trường đã minh chứng việc vận dụng hiệu quả trong bài học hàng ngày của giáo viên rõ nhất qua không khí học tập hào hứng của học sinh; sự hợp tác học tập của học sinh thể hiện như một thói quen hàng ngày; chất lượng các môn học được cải thiện, nâng cao một cách khách quan: Năm học 2014 – 2015: Có 435/439 em hoàn thành các môn học = 99,1%. Tỷ lệ học sinh được khen thưởng theo quy định trong T30/BGD&ĐT/2014 cũng đạt 191/ 439 em = 43,5%. Thì năm học 2015-2016: có 426/427em hoàn thành chương trình các môn học = 99,8% (Không tính 2HS khuyết tật hòa nhập không đánh giá theo TT30/2014). Trong năm học này sổ dự giờ của giáo viên nhà trường ghi chép đầy đủ nội dung của các tiết dự giờ đồng nghiệp đã tăng. Nếu như trước đây cả năm học nhiều giáo viên không dùng hết một cuốn sổ dự dự giờ thì năm học này phần đa mới sang 14
15. ½ học kỳ hai đã sử dụng phiếu . Điều này đã khẳng định ý thức cao trong công tác bồi dưỡng nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn mới của mỗi giáo viên. Chất lượng các buổi sinh hoạt chuyên môn trong năm học đã tiến bộ rõ rệt, các ý kiến chia sẻ sôi nổi hơn, thời gian sinh hoạt thường kéo dài cả buổi và thực sự hiệu quả. Tất cả các ý kiến đều được tôn trọng, được mọi người lắng nghe. Các ý kiến cũng tập trung vào tình huống học tập cụ thể của học sinh giúp cho học sinh có hiểu biết sâu sắc hơn. Đặc biệt, trong buổi sinh hoạt chuyên môn đã tạo niềm tin, sự tôn trọng đồng nghiệp, tăng sự hiểu biết và kinh nghiệm dạy học và đã góp phần cải tiến được phương pháp dạy học. Tính đến hết tháng thứ 8 của năm học 2015 – 2016 nhà trường đã tổ chức sinh hoạt chuyên môn với hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học” được tổng số 42 tiết ( trong đó, tại trường: 34 tiết và cụm liên trường được: 8 tiết). Tăng so với năm học 2014 – 2015: 13 tiết. Năm học 2015 – 2016: Giải toán qua mạng cấp trường (đối với khối 3,4,5): đạt giải 18/25 em dự, cấp huyện đạt giải: 3/6 em dự; cấp tỉnh đạt giải: 01/03 em dự thi. Thâm gia giao lưu Olympic Toán, Tiếng Việt cấp trường (đối với khối 1,2,3,4,5) đạt giải: 55/59 em dự thi, cấp huyện (đối với lớp 5) đạt giải 05/13 em dự thi. Chất lượng đại trà sooss học sinh hoàn thành và đạt ba nội dug đánh giá theo TT 30/2014 là: 425/427 em = 99,5%, còn 2/427 em = 0,5% chưa hoaanf thành vầ chưa đạt (giảm so với năm học 2014-2015 lầ 0,4%). Về phía giáo viên có 12/23 giáo viên tham gia thi giáo viên giỏi cấp trường đạt kết quả (tăng so với năm học 2014 – 2015: 2 giáo viên). Năm học trước, nhà trường có 1 giáo viên thi giáo viên chủ nhiệm giỏi cấp huyện đạt kết quả cao; có 01 giáo viên tham gia thi giáo viên Tổng phụ trách Đội giỏi cấp huyện đạt giải ba. Nhờ có sự cải tiến từ khâu quản lý, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện đến nghiệm thu và đánh giá kết quả về công tác chỉ đạo và tổ chức thực hiện sinh hoạt chuyên môn (Dự giờ - chia sẻ bài học) mà chất lượng dạy – học của nhà trường có sự tiến bộ: Giáo viên sẵn sàng chuẩn bị kế hoạch bài học và chur động tìm kiếm sự 15
16. hỗ trợ từ giáo viên khác, giáo viên tham gia tiết học tích cực, biết ghi lại hoặc chụp lại những tình huống, hình ảnh học tập của học sinh làm minh chứng cho lời chia sẻ và bài học giá trị cho bài dạy của mình,.... Ở các tiết học học sinh đã được tham gia học tập thực sự, các em có cơ hội để kết nối với nhau, kết nối với giáo viên khi gặp khó khăn, hạnh phúc hơn còn rất rất ít học sinh bị bỏ rơi trong tiết học. Đội ngũ giáo viên nhà trường tự tin và không ngừng học hỏi, không khí dạy – học thoải mái và thân thiện. PHẦN III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 1. Kết luận: Nhiều năm học nay chúng ta vẫn kêu gọi đổi mới phương pháp dạy học nhằm cải tiến, nâng cao chất lượng giáo dục, yêu cầu phương pháp dạy học của giáo viên phải phù hợp với học sinh, phát huy được tính tích cực của học sinh, chủ động sáng tạo, đem lại hứng thú học tập cho các em. Mà việc đổi mới phương pháp dạy học cần căn cứ vào thực tế của học sinh trong giờ học. Muốn hiểu được thực tế ấy trong sinh hoạt chuyên môn chúng ta cần xây dựng tốt môi trường cùng nhau học tập, làm phong phú hoạt động lắng nghe lẫn nhau và học tập lẫn nhau. Tập trung vào việc trao đổi ý định của người dạy và việc học của học sinh tự mỗi giáo viên sẽ rút ra được bài học từ thực tiễn cho riêng mình. Chính vì vậy mà năm học này, trường Tiểu học Tuy Lộc 1của chúng tôi đã thực hiện tốt sinh hoạt chuyên môn mới với hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học” trong nhà trường. Trong quá trình chỉ đạo và tổ chức thực hiện sinh hoạt chuyên môn mới với hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học” ở nhà trường chúng tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm sau: Thứ nhất, cần phải xây dựng được môi trường học tập và làm việc thân thiện (mối quan hệ thân thiện giữa các thành viên) đồng thời xây dựng khí thế làm việc tích cực (Đổi mới sinh hoạt chuyên môn) từ đó giúp cho giáo viên thay đổi -> Giờ 16
17. học thay đổi -> Học sinh thay đổi -> Trường học thay đổi. Cần cải tiến cách quản lý từ khâu chỉ đạo đến khâu thực hiện, xây dựng kế hoạch và nội dung sinh hoạt chuyên môn (Dự giờ - Chia sẻ bài học) cho cả năm học. Thường xuyên kiểm tra đôn đốc để đảm bảo chất lượng và hiệu quả. Thứ hai, bồi dưỡng năng lực tổ chức, điều hành cho đội ngũ tổ trưởng, giáo viên cốt cán, những người chủ trì điều hành buổi chia sẻ sinh hoạt chuyên môn vì thực tế cho thấy một buổi sinh hoạt chuyên môn thành công phụ thuộc phần lớn vào khả năng và năng lực của người điều hành. Thứ ba, cần sắp xếp, bố trí thời gian sinh hoạt chuyên môn hợp lý, linh hoạt phù hợp với điều kiện của nhà trường, không nhất thiết là cả một buổi. Nội dung cần có tính thiết thực, cụ thể, liên quan trực tiếp đến những cái giáo viên cần có trong dạy học hàng ngày, tránh chung chung hoặc ở tầm vĩ mô. Thứ tư, cần quản lý chặt chẽ nội dung các buổi sinh hoạt chuyên môn (Dự giờ - Chia sẻ bài học), có sự hướng dẫn và định hướng nội dung sinh hoạt chuyên môn theo tình hình thực tế của nhà trường, của khối, tổ chuyên môn theo chuyên môn mới. Thứ năm, cần xây dựng nề nếp sinh hoạt chuyên môn, hàng năm nên tổ chức đánh giá, khen thưởng các khối, tổ hoặc cá nhân có nề nếp sinh hoạt chuyên môn tốt. Vì thực tế cho thấy trường nào có phong trào chuyên môn mạnh (chất lượng giáo dục đạt tỷ lệ cao, nhiều giáo viên giỏi, học sinh giỏi ) thì trường đó có nề nếp sinh hoạt chuyên môn hiệu quả. Thứ sáu, nâng cao hiệu quả sinh hoạt chuyên môn nói chung và hình thức “dự giờ - chia sẻ bài học ”nói riêng là nhiệm vụ trọng tâm của năm học cần được nhà trường đặc biệt quan tâm hàng đầu: Để đạt được mục tiêu đề ra trong kế hoạch năm học của nhà trường, ban giám hiệu cần chủ động vào cuộc cùng với các tổ chuyên môn, các buổi sinh hoạt dự giờ, chia sẻ bài học. Và cụ thể hóa nhiệm vụ chuyên môn chi tiết cho từng tháng. 17
18. Những việc làm này phải được thực hiện thường xuyên, liên tục tạo thành một thói quen, nề nếp trong nhà trường. Nâng cao ý thức tư giác, sự tự tin khi tham gia sinh hoạt chuyên môn cho giáo viên là việc làm hiệu quả nhất để nâng cao chất lượng dạy – học trong nhà trường. 2.Kiến nghị, đề xuất: 2.1. Kiến nghị: Nhà trường cần tăng cường tổ chức sinh hoạt chuyên môn tập trung sâu về đổi mới phương pháp dạy học nâng cao chất lượng đại trà và chất lượng mũi nhọn của đơn vị. Tiếp tục đổi mới về nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng đã và đang thực hiện một cách tích cực và bền vững. Đội ngũ giáo viên cần duy trì và nâng cao khả năng, năng lực của mình ở mọi chức năng của sinh hoạt chuyên môn mới (từ người dạy minh họa, người dự giờ đến người chủ trì, điều hành hay người quản lý chỉ đạo ). 2.2. Đề xuất Nhà trường đầu tư, trang bị máy quay video để phục vụ cho hoạt động chuyên môn của nhà trường. Phòng Giáo dục & Đào tạo phát huy vai trò của tổ tư vấn, giúp đỡ về sinh hoạt chuyên mới tới các nhà trường hơn nữa. Hàng năm nên tổ chức động viên, khuyến khích những trường làm tốt sinh hoạt chuyên môn mới. Tăng cường tổ chức cho cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán đi tham quan học tập và chia sẻ kinh nghiệm ở những đơn vị điển hình về tổ chức thực hiện sinh hoạt chuyên môn mới trong huyện, tỉnh. Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm về “Nâng cao chất lượng day - học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức: Dự giờ và chia sẻ bài học ở 18
19. trường Tiểu học” mà tôi đã nghiên cứu và áp dụng vào trường Tiểu học Tuy Lộc 1 – nơi tôi đang công tác. Mặc dù tôi đã cố gắng và kết quả thực tế của hai năm học (2014-2015 và 2015-2016) cho thấy có tiến bộ rõ nhưng sáng kiến kinh nghiệm chưa đạt được ở mức tuyệt đối. Do vậy tôi rất mong nhận được đóng góp ý kiến từ các cấp quản lý, bạn bè đồng nghiệp để sáng kiến của tôi được hoàn thiện hơn, góp phần năng cao chất lượng dạy – học ở các trường Tiểu học một cách khách quan. Tuy Lộc, ngày 26 tháng 4 năm 2016 Người thực hiện Nguyễn Thị Lan Anh 19
20. ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC TRƯỜNG ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC .. 20